Przejdź do treści
religia.pl

Błogosławieni i kandydaci w sporach wewnątrz Kościoła

Osoba odsunięta od kierowania zgromadzeniem mogła odzyskać urząd, zostać ponownie przyjęta do wspólnoty albo doczekać się uznania kultu po śmierci. Każde z tych zdarzeń wymaga osobnego świadectwa. W tej części przedstawiono błogosławionych i kandydatów do beatyfikacji o różnym stopniu zaawansowania sprawy. Uwzględniono również przypadki porównawcze, w których ze źródeł wynika spór z władzą państwową, dyskryminacja, kontrola pism lub inny rodzaj nacisku. [1] [2]

W aktach wyraźnie widać różnicę między decyzją o danej formie pobożności a decyzją dotyczącą drogi na ołtarze jej propagatora. W 1978 roku Kongregacja Nauki Wiary wycofała ograniczenia wobec form nabożeństwa do Miłosierdzia Bożego proponowanych przez Faustynę Kowalską. Była to inna sprawa niż późniejsza beatyfikacja ks. Michała Sopoćki. Ustalenie, kto był adresatem każdego aktu, chroni przed przypisywaniem mu szerszych skutków. [3] [1]

Zakres i sposób porównania

W każdym przypadku badano rolę i epokę osoby, przedmiot sporu, władzę oraz rodzaj kroku podjętego w jej sprawie, późniejszą zmianę i status kultu. Rozróżniono między wycofaniem wcześniejszego środka, decyzją kadrową przełożonego, ponowną oceną dzieła i rozstrzygnięciem w sprawie beatyfikacyjnej. Szczegóły bez oparcia w zachowanych źródłach oznaczono jako niepewne lub pozostawiono poza biogramem. W źródłach późnych, zwłaszcza pisanych na potrzeby procesu, istotny jest dystans między relacją a opisywanym wydarzeniem. [1]

Sługą Bożym lub Służebnicą Bożą nazywa się osobę, której sprawę beatyfikacyjną formalnie rozpoczęto. Dekret o heroiczności cnót jest podstawą współczesnego tytułu Czcigodnego Sługi Bożego w sprawach prowadzonych tą drogą. Istnieją też drogi przez uznanie męczeństwa, a od 2017 roku także przez ofiarowanie życia. Beatyfikacja pozwala na publiczny kult w określonym zakresie. W dawniejszych sprawach spotyka się zatwierdzenie istniejącego kultu i historyczne użycie tytułów, którego znaczenie wynika z ówczesnych aktów. [1] [2] [4]

Czas trwania spraw zależy między innymi od dostępności świadków, dokumentów i dalszych decyzji wymaganych w danym trybie. Instrukcja Sanctorum Mater rozróżnia sprawy, w których można przesłuchać świadków, i sprawy dawne, oparte przede wszystkim na dokumentach. Ustalenie przyczyny wstrzymania konkretnego procesu wymaga osobnego świadectwa. Statusy podano według publicznie dostępnych decyzji na 20 listopada 2026 roku. [1] [2]

Dochodzenia i spory o pisma

Jan z Parmy OFM

ok. 1208–1289 · franciszkanin, przełożony generalny

Jan Buralli, franciszkanin i teolog, kierował zakonem od 1247 roku. Opowiadał się za ścisłym przestrzeganiem reguły ubóstwa. Jego pozycję osłabiła sprawa franciszkanina Gerarda z Borgo San Donnino, którego interpretację proroctw Joachima z Fiore władze kościelne zakwestionowały w 1255 roku. W lutym 1257 roku, po rozmowach z Aleksandrem IV, Jan ustąpił na kapitule generalnej i wskazał Bonawenturę jako następcę. [5] [6]

Według kronikarza franciszkańskiego Anioła Clareno Bonawentura wezwał Jana w następnych latach do odpowiedzi na zarzuty związane z joachimizmem. W relacji kronikarza interwencja kardynała Ottobona Fieschiego uchroniła go przed dożywotnim więzieniem, a Jan wybrał klasztor w Greccio jako miejsce odosobnienia. Rekonstrukcja szczegółów postępowania zależy od tego jednego, zaangażowanego w spór autora. [5] [6]

Jan zmarł w 1289 roku w Camerino podczas podróży na Wschód. Sam wyjazd świadczy o tym, że mógł opuścić Greccio. Dobrze udokumentowanym aktem jest potwierdzenie jego dawnego kultu przez Piusa VI w 1777 roku. [5]

Ramon Llull (Rajmund Llull)

ok. 1232–1315/1316 · świecki filozof i pisarz

Ramon Llull był majorkańskim filozofem i pisarzem związanym z duchowością franciszkańską. W misji wśród muzułmanów kładł nacisk na znajomość języków i argumentację. Po jego śmierci dominikanin i inkwizytor Nicolau Eimeric zaczął kwestionować prawowierność pism. Spór objął autentyczność pisma przypisywanego Grzegorzowi XI z 1376 roku i poprawność tez przypisanych autorowi. W 1419 roku biskup Bernardo Bartolomei, działający z upoważnienia legata papieskiego, zakwestionował autentyczność tego dokumentu. Ocena jego pochodzenia pozostała przedmiotem sporu także w historiografii. [7] [8]

Rzymski Indeks Pawła IV objął pisma Llulla w 1559 roku. Pominięcie wpisu w rewizji trydenckiej z 1564 roku przyniosło czasową zmianę. Pod koniec XVI i na początku XVII wieku poszczególne utwory ponownie obejmowano cenzurą lub badaniem. Cześć sprawowana na Majorce trwała w tych zmiennych warunkach. Za Piusa IX, w 1858 roku, rozszerzono przywilej liturgiczny na trzy gałęzie franciszkanów. Diecezja Majorki nadal obchodzi liturgiczne wspomnienie Llulla jako błogosławionego. [7] [8] [9] [10]

Jan Duns Szkot OFM

ok. 1266–1308 · franciszkanin i teolog

Szkocki franciszkanin Jan Duns Szkot studiował i wykładał teologię w Oksfordzie oraz w Paryżu. Gdy w czerwcu 1303 roku Filip IV domagał się poparcia dla zwołania soboru przeciwko Bonifacemu VIII, teolog nie podpisał wystąpienia. Francuski nakaz opuszczenia kraju dotknął także innych zakonników, którzy postąpili tak samo. Po poprawie relacji króla z papiestwem Duns Szkot wrócił do Paryża na rok akademicki 1304/1305. Następnie przełożeni skierowali go do studium franciszkańskiego w Kolonii, gdzie zmarł w 1308 roku. [11] [12]

Późniejsza debata o Niepokalanym Poczęciu dotyczyła jednego z jego wywodów. Według Dunsa Szkota Maryja mogła doświadczyć skutków odkupienia przez zachowanie od grzechu pierworodnego. To wyjaśnienie znalazło oddźwięk w definicji dogmatu ogłoszonej przez Piusa IX w 1854 roku. Jan Paweł II potwierdził dawny kult Dunsa Szkota 20 marca 1993 roku. Do zestawienia jego losy wchodzą pośrednio, jako przykład decyzji świeckiej podjętej w sporze z papiestwem oraz późniejszej recepcji myśli teologicznej. [11] [12]

Henryk Suzo OP (Heinrich Seuse)

ok. 1295/1297–1366 · dominikanin i mistyk

Henryk Suzo wstąpił do dominikanów w Konstancji i studiował w Kolonii, gdzie uczył się u Mistrza Eckharta. W «Książeczce prawdy», powstałej około lat 1327–1329, przedstawił obronę sensu nauki mistrza. Na kapitule dominikańskiej w Maastricht około 1330 roku postawiono mu zarzut herezji. Badacze wiążą z tym prawdopodobną utratę funkcji lektora w Konstancji. «Książeczka» powstała w okresie, w którym oceniano tezy Eckharta, więc ścisła kolejność napisania dzieła i papieskiego potępienia wybranych tez wymaga ostrożności. [13]

W przypisywanej Suzonowi «Vita» pojawia się również opowieść o pomówieniu o ojcostwo. Jest to relacja literacka, która daje wgląd w sposób przedstawiania jego doświadczeń. Rozstrzygnięcie zakonne tego konkretnego zarzutu pozostaje słabiej udokumentowane. Od około 1347–1348 roku Suzo mieszkał w klasztorze w Ulm, skąd podejmował liczne podróże duszpasterskie. Grzegorz XVI potwierdził jego kult w 1831 roku. [13] [14] [15]

Matteo Ricci SJ

1552–1610 · jezuita, misjonarz

Włoski jezuita Matteo Ricci osiadł w Pekinie w 1601 roku. Uczył się chińskiego, rozmawiał z miejscowymi uczonymi i szukał dla pojęć chrześcijańskich odpowiedników w znanym im języku. W kręgu misji jezuickiej część form czci wobec Konfucjusza i przodków uznawano za praktyki obywatelskie lub rodzinne. Na tym tle po śmierci Ricciego rozwinęła się polemika o granice dopuszczalnego dostosowania, także wewnątrz samego zakonu jezuitów. Rzymskie decyzje z lat 1704 i 1715 ograniczyły używanie nazw i udział w rytach. Benedykt XIV potwierdził zakazy w 1742 roku i wymagał od misjonarzy przysięgi. [16] [17] [18]

Instrukcja «Plane compertum est» z 8 grudnia 1939 roku pozwoliła katolikom uczestniczyć w określonych czynnościach uznanych za świeckie wyrazy szacunku i zwolniła misjonarzy z przysięgi. Pozostałe przepisy Benedykta XIV zachowała w zakresie, w jakim nowsze instrukcje ich nie zmieniły. Przypadek dotyczy więc pośmiertnej recepcji metody misyjnej. Franciszek upoważnił do ogłoszenia dekretu o heroiczności cnót Ricciego 17 grudnia 2022 roku. [17] [18] [19]

Maria od Jezusa López de Rivas OCD

1560–1640 · karmelitanka, przeorysza

Maria López de Rivas wstąpiła do karmelitanek bosych w Toledo w 1577 roku, za życia Teresy z Ávili. Była mistrzynią nowicjatu, podprzeoryszą, a następnie przeoryszą. W 1600 roku po skardze siostry Cataliny de la Ascensión złożonej przed wizytatorem zakonnym została zdjęta z urzędu. Biografia przedstawiona przez postulatorów karmelitańskich opisuje długi okres nieufności w klasztorze i pojednanie z oskarżycielką krótko przed jej śmiercią w 1619 roku. Podstawę rekonstrukcji stanowią świadectwa o konflikcie wewnątrz wspólnoty. [20] [21]

Według postulatorów niewinność Marii uznano w 1620 roku. Za dobrze potwierdzony skutek przywrócenia zaufania można uznać jednomyślny wybór na przeoryszę 25 czerwca 1624 roku. Z następnych lat zachowała się jej korespondencja dotycząca pracy wspólnoty i budowy kościoła klasztornego w Toledo. Paweł VI beatyfikował Marię 14 listopada 1976 roku. [20] [21] [22]

Maria od Jezusa z Ágredy OIC

1602–1665 · koncepcjonistka, mistyczka

Koncepcjonistka Maria od Jezusa, przełożona klasztoru w Ágredzie, korespondowała z Filipem IV. Inkwizycja w Logroño gromadziła od 1635 roku informacje o przypisywanych jej doświadczeniach mistycznych, w tym o rzekomym ukazywaniu się w Nowym Meksyku. Pierwsze czynności objęły zeznania osób z jej otoczenia. W latach 1649–1650 badanie wróciło do jej korespondencji i relacji o doświadczeniach, a przesłuchano również samą zakonnicę. W znanym toku tej sprawy nie doszło do skazania Marii. [23] [24]

Spór nabrał nowego wymiaru po wydaniu w 1670 roku «Mistycznego miasta Bożego». W 1681 roku rzymskie Święte Oficjum negatywnie oceniło księgę i trafiła ona na Indeks. Jeszcze w tym samym roku Innocenty XI zawiesił wykonanie decyzji. W 1696 roku osobną cenzurę wydał paryski wydział teologii. Długotrwały spór o księgę zahamował rozpoczęte po śmierci zakonnicy starania o beatyfikację. Określenie «Czcigodna» pochodzi z historii tej sprawy. Jako potwierdzony status źródła pozwalają podać historyczny tytuł, bez współczesnego dekretu o heroiczności cnót. [23] [25] [26]

Andrea Carlo Ferrari

1850–1921 · kardynał, arcybiskup Mediolanu

Andrea Carlo Ferrari objął archidiecezję Mediolanu w 1894 roku. W czasie sporów o modernizm część prasy katolickiej oskarżała jego otoczenie o uleganie poglądom uznawanym w Rzymie za zagrożenie dla doktryny. Celem ataków stały się m.in. mediolańskie seminarium i pismo wydziału teologicznego «La Scuola cattolica». Ferrari sam bronił dyscypliny doktrynalnej, a równocześnie wspierał aktywność katolików w życiu publicznym. Pozwala to rozumieć, dlaczego spór dotyczył zarówno nauczania, jak i stosunku do prasy oraz inicjatyw świeckich. [27] [28]

Wysłany z Rzymu wizytator Tommaso Pio Boggiani w 1911 roku nie stwierdził odstępstw doktrynalnych, lecz zgłosił uwagi do organizacji seminarium i sposobu nauczania. Dyrektor pisma ustąpił, a inne tytuły katolickie objęto nadzorem. Ferrari nadal pełnił urząd arcybiskupa. Za Benedykta XV Stolica Apostolska erygowała wspierany przez niego Uniwersytet Katolicki Najświętszego Serca. Jan Paweł II beatyfikował kardynała 10 maja 1987 roku. [27] [28]

Dolindo Ruotolo

1882–1970 · kapłan diecezjalny

Neapolitański ksiądz Dolindo Ruotolo był badany w związku z doniesieniami o doświadczeniach religijnych, które opisywał jako objawienia. Za pierwszymi przesłuchaniami na przełomie lat 1907–1908 poszły ograniczenia w posłudze. Następne postępowanie doprowadziło w 1921 roku do wieloletniego zawieszenia. Biografie oparte na jego pismach wskazują 17 lipca 1937 roku jako datę przywrócenia możliwości odprawiania Mszy i pełnej posługi za pośrednictwem arcybiskupa Neapolu Alessio Ascalesiego. [29] [30]

Osobne postępowanie dotyczyło wielotomowego komentarza biblijnego, wydanego pod pseudonimem Dain Cohenel. W listopadzie 1940 roku Święte Oficjum umieściło go na Indeksie do czasu poprawienia. W grudniu ogłosiło, że kapłan podporządkował się decyzji. Wydany później przez Papieską Komisję Biblijną opis wskazuje problemy z metodą i częścią wyjaśnień teologicznych. [31] [32]

Wicepostulatorka w 2021 roku opisywała dawne dochodzenie informacyjne i nowy dekret metropolity dotyczący organizacji starań. Informowała też o oczekiwaniu na zgodę na kanoniczne wszczęcie sprawy. Określenie «Sługa Boży» jest używane w publikacjach o kapłanie. Ustalenie aktualnego etapu wymaga oficjalnego aktu otwarcia nowego dochodzenia lub informacji kurii o jego przebiegu. [33] [34]

Michał Sopoćko

1888–1975 · kapłan diecezjalny

Ksiądz Michał Sopoćko, teolog i spowiednik Faustyny Kowalskiej w Wilnie, pomagał upowszechniać formy nabożeństwa do Miłosierdzia Bożego związane z jej zapiskami. Notyfikacja Świętego Oficjum ogłoszona w 1959 roku wstrzymała rozpowszechnianie przedstawiających je obrazów i pism. Decyzję o usunięciu obrazów już wystawionych do kultu pozostawiono biskupom. Według biografii opartej na dokumentacji sprawy osobne, nieogłoszone publicznie polecenie nakazywało upomnieć Sopoćkę, aby zaprzestał propagowania objawień i zalecanych w nich form nabożeństwa. [35] [36] [37]

Sopoćko nadal opracowywał teologiczne podstawy kultu Miłosierdzia Bożego. W 1978 roku, trzy lata po jego śmierci, Kongregacja Nauki Wiary oznajmiła, że zakazy z notyfikacji przestały obowiązywać. Powołała się na nowe dla niej dokumenty, zmianę okoliczności i stanowisko polskich biskupów. Jej decyzja dotyczyła form nabożeństwa. W odrębnym postępowaniu w 2004 roku ogłoszono dekret o heroiczności cnót Sopoćki, a 28 września 2008 roku w Białymstoku odbyła się jego beatyfikacja. [36] [38] [37] [39]

Primo Mazzolari

1890–1959 · kapłan diecezjalny i publicysta

Primo Mazzolari był włoskim księdzem i kapelanem podczas pierwszej wojny światowej. Następnie pracował w parafiach nad Padem, przez wiele lat w Bozzolo. W piśmie Adesso zabierał głos w sprawach pokoju, ubóstwa i udziału katolików w życiu publicznym. To, co pisał o odpowiedzialności Kościoła za ludzi pozostających na marginesie, miało także konsekwencje polityczne w powojennych Włoszech. [40] [41]

W lutym 1951 roku otrzymał z Rzymu ograniczenia dotyczące współpracy z Adesso, publikowania w innych miejscach bez kontroli kościelnej i głoszenia poza diecezją. W 1954 roku ponownie ograniczono mu kaznodziejstwo, tym razem do własnej parafii, i zabroniono pisania o kwestiach społecznych. Sytuacja zaczęła się zmieniać za jego życia. W 1957 roku arcybiskup Mediolanu Giovanni Battista Montini zaprosił go do głoszenia w ramach misji duszpasterskiej. W 1959 roku przyjął go na audiencji Jan XXIII. [40]

Franciszek odwiedził grób Mazzolariego w Bozzolo 20 czerwca 2017 roku. Publicznie docenił jego pracę duszpasterską i przypomniał późniejsze uznanie, jakie okazali mu inni papieże. Biskup Cremony wprowadził sprawę kanonizacyjną we wrześniu 2017 roku. Diecezja nazywała Mazzolariego Sługą Bożym także w materiałach z 2026 roku. Uznanie działalności i otwarcie sprawy miały różne skutki. [41] [42] [43]

Luisa Piccarreta

1865–1947 · świecka, mistyczka

Luisa Piccarreta, świecka tercjarka dominikańska z Corato we Włoszech, zapisywała swoje przeżycia religijne i rozważania o woli Bożej. 13 lipca 1938 roku Święte Oficjum postanowiło wpisać na Indeks ksiąg zakazanych trzy książki zawierające jej teksty, wydane drukiem staraniem innych osób. Pius XI zatwierdził decyzję następnego dnia, a dekret nosi datę 31 sierpnia. Wymieniono w nim tytuły publikacji, do których odnosił się zakaz. W 1966 roku Kongregacja Nauki Wiary ogłosiła, że Indeks utracił moc ustawy kościelnej wraz z przewidzianymi w niej sankcjami. [44] [45] [46]

Dochodzenie diecezjalne otwarto w 1994 roku i zakończono w 2005 roku. Po zgłoszeniu przez ówczesną Kongregację Nauki Wiary w 2019 roku niejasności teologicznych w pismach bieg sprawy czasowo wstrzymano. Po otrzymaniu wyjaśnień od postulatora Dykasteria Nauki Wiary wydała w czerwcu 2024 roku zgodę na jej kontynuowanie. Postulator otrzymał formalne powiadomienie 8 lipca. Dalszym pracom ma towarzyszyć wydanie krytyczne pism pod nadzorem arcybiskupa Trani-Barletta-Bisceglie. Zgoda dotyczyła biegu procesu. W kwietniu 2026 roku miejscowy arcybiskup nadal posługiwał się tytułem Służebnicy Bożej. [46] [47] [48] [49]

Władza nad wspólnotami i dziełami

Mary Ward

1585–1645 · założycielka wspólnoty

Angielka Mary Ward zebrała pierwsze towarzyszki w 1609 roku. Tworzyła szkoły dla dziewcząt i wspólnoty kobiet prowadzących działalność apostolską według wzoru jezuitów, z własną przełożoną i bez ścisłej klauzury. Jej kolejne prośby o zatwierdzenie nie uzyskały zgody Rzymu. Urban VIII rozwiązał instytut bullą «Pastoralis Romani Pontificis» z 13 stycznia 1631 roku. W tym samym roku Inkwizycja osadziła Ward w klasztorze w Monachium. [50] [51]

Zwolniona z uwięzienia, Ward stawiła się w Rzymie. Według historii zgromadzenia w 1632 roku papież przyjął jej zaprzeczenie, że była heretyczką. Do procesu sądowego nie doszło. Obowiązywała kasata, a przez kilka lat Ward miała pozostać w Rzymie i żyć poza wspólnotą. [50] [51]

Rozproszone wspólnoty podjęły z czasem działalność na podstawie zezwoleń miejscowych biskupów. Klemens XI zatwierdził zbiór reguł w 1703 roku, a Pius IX uznał sam instytut w 1877 roku. W 1909 roku oficjalnie uznano Ward za założycielkę. Benedykt XVI 19 grudnia 2009 roku upoważnił Kongregację Spraw Kanonizacyjnych do ogłoszenia dekretu o heroiczności jej cnót. [51] [52] [53] [54]

Juan de Palafox y Mendoza

1600–1659 · biskup i administrator kolonialny

Juan de Palafox y Mendoza był od 1640 roku biskupem Puebli i królewskim wizytatorem w Nowej Hiszpanii. Z miejscowymi jezuitami wszedł w spór o zwolnienia majątkowe, dziesięciny oraz o to, czy zakon może korzystać z przywilejów w głoszeniu kazań i spowiadaniu bez przedstawienia licencji biskupowi. W 1647 roku przybrał on formę otwartego sporu o jurysdykcję. Palafox opuścił Pueblę w czerwcu w obawie przed interwencją wicekróla, a jego przeciwnicy urządzili tymczasowy zarząd diecezji. [55] [56]

Brewe Innocentego X z 14 maja 1648 roku wzmocniło pozycję Palafoxa w sprawie licencji. Biskup zażądał ponownego okazania dokumentów, do czego miejscowe władze zakonu przystały. Palafox wyjechał do Hiszpanii w 1649 roku na polecenie króla, a do 1654 roku kierował diecezją przez wikariuszy, zanim przeniesiono go na stolicę w Osmie. Sprawę beatyfikacyjną rozpoczęto w Osmie w 1666 roku. Jej wielowiekowy przebieg doprowadził do beatyfikacji w Burgo de Osma 5 czerwca 2011 roku. [55] [56]

Maria Celesta Crostarosa OSsR

1696–1755 · zakonnica, założycielka

Maria Celesta Crostarosa przygotowała regułę wspólnoty kontemplacyjnej w Scali, przyjętą w 1731 roku przy wsparciu Alfonsa Marii de Liguoriego. Spór o kolejne zmiany reguły i kierownictwo nad wspólnotą poróżnił ją z Tommasem Falcoią, biskupem Castellammare di Stabia i jej dotychczasowym kierownikiem duchowym. Konflikt przybrał postać izolowania Marii Celesty i odmowy dostępu do Eucharystii. Kronika wydana na beatyfikację określa 14 maja 1733 roku jako dzień wydalenia jej ze Scali. Z klasztoru odeszły także dwie jej siostry. [57] [58]

Po pobytach w innych domach Maria Celesta przyjęła w 1738 roku zaproszenie do Foggii. Tam zorganizowała wspólnotę według swojego projektu i w 1739 roku otworzyła dom, w którym łączono życie zakonne z formacją dziewcząt. W rzymskim dekrecie o heroiczności cnót z 2013 roku nazwano ją założycielką Zakonu Najświętszego Odkupiciela. Beatyfikację odprawiono w Foggii 18 czerwca 2016 roku. [57] [58] [59]

Edmund Ignacy Rice

1762 lub 1766–1844 · brat zakonny, założyciel

Edmund Ignacy Rice, irlandzki kupiec i wdowiec, założył w Waterford szkołę dla ubogich chłopców. Z jego pracy wyrosły dwa zgromadzenia braci. Papieska aprobata z 1820 roku pozwoliła Braciom Chrześcijańskim zorganizować się pod wspólnym przełożonym. Część wspólnot wybrała model zależności od biskupa miejsca i rozwinęła odrębne zgromadzenie Braci Ofiarowania. Watykański biogram podaje rok urodzenia 1762, a «Dictionary of Irish Biography» 1766. [60] [61]

Rice chciał zachować wyznaniowy charakter szkół, dlatego w 1836 roku wycofał placówki braci z irlandzkiego systemu edukacji państwowej. Utracił przez to część poparcia, m.in. arcybiskupa Dublina Daniela Murraya, który należał do komisji oświatowej. Po rezygnacji Rice’a w 1838 roku jego relacje z następcą, bratem Paulem Riordanem, były trudne. Źródła pozwalają tu mówić przede wszystkim o sporze o szkoły i kierunek rozwoju zgromadzenia. Jan Paweł II beatyfikował Rice’a 6 października 1996 roku. [60] [61]

Anna Maria Javouhey

1779–1851 · zakonnica, założycielka

Francuska zakonnica Anna Maria Javouhey założyła Zgromadzenie Sióstr św. Józefa z Cluny. W Gujanie Francuskiej prowadziła w Mana osadę i pracowała nad przygotowaniem osób zniewolonych do życia po uzyskaniu wolności. Jednocześnie sprzeciwiała się dążeniu biskupa Autun, Bénigne’a-Urbaina d’Héricourta, do objęcia zwierzchnictwa nad całym zgromadzeniem. Z jej korespondencji wynika, że powiązała żądania biskupa z naciskiem prefekta apostolskiego w Gujanie. W sierpniu 1841 roku prefekt Guillier odmówił jej dostępu do sakramentów w Mana. [62] [63] [64]

Tarcia trwały po jej powrocie do Francji. W sierpniu 1845 roku spór o wpływ biskupa na nowicjat w Cluny doprowadził do jego rozproszenia, gdy większość kandydatek opowiedziała się po stronie założycielki. W styczniu 1846 roku Javouhey i biskup osiągnęli kompromis, a zgromadzenie nadal działało pod wspólnym kierownictwem. Pius XII beatyfikował Javouhey 15 października 1950 roku. [62] [63] [65]

Bazyli Antoni Maria Moreau CSC

1799–1873 · kapłan, założyciel zgromadzeń

Bazyli Moreau, ksiądz z diecezji Le Mans, stworzył Zgromadzenie Świętego Krzyża. Jego dzieło połączyło pracę księży, braci i sióstr, choć rzymskie zatwierdzenia poszczególnych wspólnot następowały osobno. Gwałtownemu rozwojowi towarzyszyły trudności finansowe i spory o zarząd. W 1860 roku kapituła odrzuciła rezygnację Moreau z funkcji przełożonego generalnego. Gdy konflikty się pogłębiły, w 1866 roku papież przyjął kolejną rezygnację. [66] [67]

Od 1869 roku zwierzchnicy zgromadzenia sprzedawali majątek domu macierzystego, by spłacić wierzycieli. Moreau zamieszkał w małym domu w Le Mans i nadal głosił kazania w sąsiednich parafiach. W 1931 roku zgromadzenie ponownie nabyło kościół macierzysty, później go odrestaurowano. Był to powrót do miejsca ważnego dla jego historii. Beatyfikację założyciela odprawiono w Le Mans 15 września 2007 roku. [66] [67]

Honorat Koźmiński OFMCap

1829–1916 · kapucyn, założyciel zgromadzeń

Po carskich represjach i kasatach klasztorów w Królestwie Polskim Honorat Koźmiński, kapucyn, współtworzył liczne wspólnoty bezhabitowe. Łączyły osoby mieszkające razem z członkiniami żyjącymi w rodzinach i utrzymującymi się z pracy poza domem zakonnym. Dekret «Ecclesia catholica» z 1889 roku ujmował takie wspólnoty w ramy stowarzyszeń ze ślubami prywatnymi i poddawał je jurysdykcji ordynariuszy. O formę wspólnot oraz kontrolę nad nimi nadal toczył się spór, nasilony w latach kryzysu mariawickiego. [68] [69] [70]

Biskupi Królestwa dążyli do przestrzegania reguł wspólnego zamieszkania i ściślejszego nadzoru diecezjalnego. Rzymska decyzja z 7 kwietnia 1908 roku wymusiła rozdzielenie członków żyjących wspólnie od członków pozostających poza domami. Koźmiński ogłosił decyzję w liście okólnym i ustąpił od spraw organizacyjnych. Część wspólnot kontynuowała pracę w nowej formie. Jan Paweł II beatyfikował kapucyna 16 października 1988 roku. [68] [69] [70]

Jan Nepomucen Zegrí y Moreno

1831–1905 · kapłan, założyciel zgromadzenia

Jan Nepomucen Zegrí y Moreno, ksiądz z Granady, założył w Maladze w 1878 roku Zgromadzenie Sióstr Mercedariuszek Miłosierdzia. Siostry miały odpowiadać na materialne i duchowe potrzeby osób ubogich. Kiedy w 1888 roku zabiegał w Rzymie o aprobatę konstytucji, zarzuty wobec niego doprowadziły do odsunięcia go od dzieła. Watykański dekret o heroiczności cnót podaje, że po wyjaśnieniu sprawy Leon XIII wydał w 1894 roku reskrypt przywracający Zegríemu funkcję kierowania instytutem. [71] [72]

Decyzja papieska odwróciła odsunięcie na poziomie prawnym. Konflikt z częścią wspólnoty trwał jednak dalej. Zegrí wycofał się do domu w Maladze, pracował jako spowiednik i pełnił obowiązki kanonika. Jego sprawa pokazuje różnicę między formalnym przywróceniem urzędu a rzeczywistym odzyskaniem zaufania współpracownic. Jan Paweł II ogłosił go błogosławionym 9 listopada 2003 roku. [71] [72] [73]

Maria Teresa de Soubiran

1834–1889 · zakonnica, założycielka

Maria Teresa de Soubiran założyła we Francji zgromadzenie pod wezwaniem Maryi Wspomożycielki, łączące modlitwę z pomocą młodym kobietom pracującym w miastach. Według biogramu Dykasterii Spraw Kanonizacyjnych zarzuty, że nie była zdolna kierować instytutem i przyczyniła się do jego trudności, wysuwała jej asystentka generalna Julie Richer, znana jako matka Marie-Françoise. W lutym 1874 roku Soubiran zrezygnowała z urzędu. Odeszła ze wspólnoty i nie uzyskała zgody na powrót. Przyjęły ją w Paryżu siostry Matki Bożej Miłosierdzia, wśród których pozostała do śmierci. [74] [75]

Po śmierci Marii Teresy w 1889 roku Richer opuściła instytut. Konferencja episkopatu Francji podaje rok 1890 jako czas ujawnienia jej wcześniejszego wprowadzenia wspólnoty w błąd. Za rządów Marie-Élisabeth de Luppé zgromadzenie powróciło do dziedzictwa Soubiran. W 1946 roku Pius XII zaliczył ją do grona błogosławionych i w liście apostolskim wskazał jej rolę założycielki. [74] [75] [76]

Maria od Męki Pańskiej (Hélène de Chappotin)

1839–1904 · zakonnica, założycielka

Hélène de Chappotin, w zakonie Maria od Męki Pańskiej, pracowała w Indiach w Zgromadzeniu Maryi Wynagrodzicielki. Po konflikcie odeszła z niego grupa dwudziestu zakonnic. W 1877 roku Pius IX zezwolił na założenie dla nich osobnego instytutu Misjonarek Maryi, późniejszych Franciszkanek Misjonarek Maryi. Kolejny konflikt rozwinął się w Rzymie. W marcu 1883 roku Maria utraciła funkcję przełożonej nowego instytutu. [77] [78]

Leon XIII polecił ponownie zbadać sprawę. Według watykańskiego biogramu ustalenia doprowadziły do uznania jej niewinności, a kapituła w lipcu 1884 roku ponownie wybrała ją na przełożoną. Potwierdzenie instytutu było procesem rozłożonym w czasie. W 1885 roku otrzymał papieski dekret pochwalny i został przyłączony do rodziny franciszkańskiej. Konstytucje zatwierdzono ostatecznie w 1896 roku. Jan Paweł II beatyfikował Marię 20 października 2002 roku. [77] [78] [79]

Franciszek Maria od Krzyża Jordan SDS

1848–1918 · kapłan, założyciel salwatorianów

Niemiecki ksiądz Franciszek Maria od Krzyża Jordan rozpoczął w Rzymie w 1881 roku dzieło, które rozwinęło się w Towarzystwo Boskiego Zbawiciela, czyli salwatorianów. W trakcie starań o zatwierdzenie rzymska kongregacja wyznaczyła w 1894 roku karmelitę Antonia Intreccialagliego na wizytatora apostolskiego. Sprawdzał stan wspólnot oraz ich organizację i zalecał, by wstrzymać nowe fundacje do czasu poprawy sytuacji kadrowej i finansowej. Równocześnie poparł wniosek Jordana o przyznanie papieskiego dekretu pochwalnego, wydanego w 1905 roku. [80] [81]

Stolica Apostolska zatwierdziła Towarzystwo w 1911 roku, jeszcze w czasie wizytacji, która zakończyła się w 1913 roku. Również zatwierdzenie konstytucji miało kolejne etapy, zakończone w 1922 roku. W czasie I wojny światowej Jordan, jako obywatel niemiecki, wyjechał do Szwajcarii. W 1915 roku bieżące kierowanie Towarzystwem przejął wikariusz generalny. Założyciela beatyfikowano w Rzymie 15 maja 2021 roku. [80] [81] [82]

Clelia Merloni

1861–1930 · zakonnica, założycielka

Clelia Merloni założyła w Viareggio w 1894 roku Apostołki Najświętszego Serca Jezusowego. Kryzys finansowy wiązał się m.in. z działaniami duchownego, któremu powierzono sprawy majątkowe. W instytucie narastały spory, a jego funkcjonowanie poddano trzem wizytacjom kanonicznym. Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych odnotowuje także osobne postępowanie w Genui dotyczące krzywdzenia dziecka przez inną siostrę. Według jej relacji Merloni poniosła w sprawie odpowiedzialność jako przełożona. We wrześniu 1911 roku rzymska kongregacja odwołała ją z urzędu, wskazując w dekrecie stan zdrowia. [83] [84]

Merloni pozostała jeszcze kilka lat w domu macierzystym, z ograniczonym kontaktem ze wspólnotą. W 1916 roku na własną prośbę otrzymała zwolnienie ze ślubów i wyjechała. Po kilku latach zwróciła się o ponowne przyjęcie. Za zgodą władz kościelnych wróciła do instytutu w marcu 1928 roku jako siostra. W grudniu 2016 roku ogłoszono decyzję o heroiczności jej cnót, a w styczniu 2018 roku zatwierdzono cud przypisywany jej wstawiennictwu. Beatyfikacja odbyła się 3 listopada 2018 roku na Lateranie. [83] [84] [85] [86]

Wilhelm Józef Chaminade

1761–1850 · kapłan i założyciel marianistów

Wilhelm Józef Chaminade działał we Francji podczas rewolucji, a po okresie wygnania powrócił do Bordeaux. Zorganizował tam wspólnoty zrzeszające świeckich. Z tej pracy wyrosły Córki Maryi Niepokalanej i Towarzystwo Maryi, którego członków nazywa się marianistami. Po latach kierowania Towarzystwem Chaminade podpisał w 1841 roku rezygnację w okresie trudności finansowych. Powstał spór o warunki rezygnacji, dalszą rolę założyciela i wybór następcy. [87] [88]

Kapituła wybrała Georges’a-Josepha Cailleta w 1845 roku. Stolica Apostolska potwierdziła wybór w grudniu. Gdy Chaminade dowiedział się o decyzji, zrezygnował z dochodzenia praw do urzędu. Według chronologii opartej na aktach zgromadzenia Caillet ograniczył następnie kontakty członków z założycielem i zakazał mu wizyt w nowicjacie. Chaminade do końca szukał pojednania. Opracowanie odnotowuje, że w styczniu 1850 roku Caillet i inni współbracia przyszli do jego łoża, gdzie wymienili znaki pojednania. [88] [89]

Jan Paweł II beatyfikował Chaminade’a 3 września 2000 roku. Uznanie kultu założyciela nastąpiło 150 lat po spotkaniu, na którym współbracia wyrazili pojednanie. Decyzja z 1845 roku o zatwierdzeniu wyboru Cailleta rozstrzygnęła odrębną sprawę dotyczącą kierowania zgromadzeniem. [88] [90] [87]

Doświadczenia mistyczne i środki ostrożności

Łucja Brocadelli z Narni

1476–1544 · tercjarka dominikańska

Łucja Brocadelli wstąpiła do trzeciego zakonu dominikańskiego w 1494 roku. Wieści o stygmatach w Viterbo przyciągnęły uwagę księcia Ferrary Ercolego I d’Este. Sprowadził ją w 1499 roku, po sporze z władzami Viterbo o jej wyjazd. W Ferrarze Łucja stanęła na czele wspólnoty św. Katarzyny ze Sieny, ustanowionej przez Aleksandra VI w 1501 roku. Część sióstr sprzeciwiała się temu, że korzystała z wyjątkowej swobody i poparcia dworu. Po śmierci Ercolego w 1505 roku i zaniknięciu śladów opisywanych jako stygmaty objęto ją nadzorem współsiostry, ograniczono wyjścia i odebrano prawo wyboru spowiednika. [91]

W marcu 1710 roku Klemens XI potwierdził dawny kult Łucji. W 1729 roku Benedykt XIII zezwolił na oficjum i mszę ku jej czci w Ferrarze, Narni i Viterbo oraz w całym zakonie dominikańskim. Później franciszkanie z Majorki zakwestionowali dopuszczalność otwartego pokazywania jej stygmatów. Biskup Majorki w 1738 roku zawiesił rozpowszechnianie i wystawianie spornych przedstawień. Po odwołaniu dominikanów Kongregacja Obrzędów w 1740 roku zezwoliła na ich wykonywanie i zachowanie w zakresie rozpatrywanej sprawy. [92] [93]

Katarzyna Mattei z Racconigi

1486–1547 · tercjarka dominikańska

Katarzyna Mattei pracowała przy wyrobie jedwabiu w Racconigi w Piemoncie. Opowieści o jej doświadczeniach mistycznych krążyły jeszcze przed wstąpieniem do trzeciego zakonu dominikańskiego w 1514 roku. Według wczesnych żywotów ok. 1512 roku przesłuchano ją w Turynie w sprawie podejrzeń o herezję i czary, po czym zwolniono z zarzutów. Historyczka Elisabetta Lurgo wskazuje, że dotąd nie odnaleziono akt tego postępowania. [94] [95]

Akt notarialny poświadcza sprzedaż domu Katarzyny w Racconigi we wrześniu 1523 roku. Przeniosła się do Caramagny, gdzie zmarła w 1547 roku. Źródła narracyjne przypisują wygnanie świeckiemu panu Racconigi Bernardinowi Sabaudzkiemu, a okresowy zakaz kierownictwa duchowego władzom dominikańskim. W obu wypadkach badacze dysponują przekazami biograficznymi, bez samych aktów zakazu. W Caramagnie Katarzyna zachowała kontakty z częścią dominikanów i z Gianfranceskiem Pico della Mirandola, autorem jej żywota. Pius VII potwierdził jej kult 9 kwietnia 1808 roku. [94] [95] [96]

Maria Magdalena Martinengo

1687–1737 · kapucynka, przełożona

Maria Magdalena Martinengo, z domu Margherita, złożyła śluby u klarysek kapucynek w Brescii w 1706 roku. Jej surowa asceza i język, w którym opisywała życie duchowe, budziły zastrzeżenia części spowiedników i sióstr. W 1729 roku spowiednik Antonio Sandri zakwestionował prawowierność komentarza do maksym duchowych karmelity Jeana de Saint-Samson i spalił rękopis. Martinengo została odsunięta od obowiązków we wspólnocie. Władza biskupia wkrótce cofnęła tę decyzję. [97]

Martinengo kilkakrotnie powierzano przygotowanie nowicjuszek. Od 1732 roku była zastępczynią przełożonej, a następnie ksienią. Zrezygnowała z obowiązków w ostatnim roku życia z powodu choroby. Jej sprawę podjęto po śmierci, w środowisku nadal podzielonym w ocenie tej formy mistyki. Leon XIII beatyfikował ją w 1900 roku. W tej sprawie wyraźnym aktem cofnięcia środka dyscyplinarnego była wcześniejsza decyzja władzy biskupiej. [97] [98] [99]

Anna Katarzyna Emmerich

1774–1824 · augustianka, mistyczka

Anna Katarzyna Emmerich była augustianką w Dülmen w Westfalii. Po zniesieniu jej klasztoru przez władze napoleońskie zamieszkała poza wspólnotą. Wiadomości o ranach opisywanych jako stygmaty i o nieprzyjmowaniu zwykłego pokarmu wywołały spór. W 1813 roku wikariusz generalny Münster Clemens August von Droste zu Vischering zarządził dochodzenie, w ramach którego przez dziesięć dni prowadzono całodobową obserwację. W sierpniu 1819 roku własne dochodzenie wszczęła administracja pruska. Interpretacja obserwacji nadal dzieliła lekarzy i świadków. [100]

Po śmierci zakonnicy poeta Clemens Brentano wydał książki o przypisywanych jej wizjach. Porównanie publikacji z notatkami wykazało, że poeta szeroko opracował i uzupełnił materiał. W 1928 roku rzymska Kongregacja Obrzędów wstrzymała sprawę beatyfikacyjną. Została wznowiona w 1973 roku na wniosek biskupa Münster Heinricha Tenhumberga. Jan Paweł II beatyfikował Emmerich 3 października 2004 roku. Ocena cnót opierała się na świadectwach o jej życiu z pominięciem publikacji Brentana. [100] [101] [102]

Alfonsa Maria Eppinger

1814–1867 · zakonnica, założycielka

Elżbieta Eppinger dorastała w rodzinie rolniczej w alzackim Niederbronn. W latach czterdziestych XIX wieku, gdy opowiadano o jej doświadczeniach mistycznych, do domu Eppingerów przybywali ludzie szukający rady. Proboszcz Jean-David Reichard przekazywał biskupowi Strasburga Andreasowi Rässowi relacje o tych wydarzeniach. Z powodu rozgłosu biskup początkowo wstrzymał zgodę na wstąpienie Elżbiety do istniejącego zgromadzenia. W 1850 roku sporządził oficjalne sprawozdanie o wydarzeniach w Niederbronn. [103] [104] [105]

W 1849 roku, za zgodą Rässa, Eppinger założyła wraz z Reichardem wspólnotę opiekującą się chorymi w ich domach, niezależnie od ich wyznania. Przyjęła imię Alfonsa Maria i została przełożoną. Sprawa pokazuje zmianę stanowiska biskupa wobec wyboru drogi zakonnej. Źródła nie dają podstaw do przypisania komisji lekarskiej ostatecznego werdyktu w sprawie jej zdrowia czy doświadczeń. Beatyfikacja odbyła się 9 września 2018 roku w Strasburgu. [103] [104]

Teresa Neumann

1898–1962 · świecka, mistyczka

Teresa Neumann, świecka z bawarskiego Konnersreuth, stała się w 1926 roku znana z relacji o stygmatach i przeżywaniu Męki Pańskiej. Na polecenie ordynariatu w Ratyzbonie w lipcu 1927 roku przez dwa tygodnie obserwowali ją w domu lekarze i cztery zaprzysiężone pielęgniarki, przede wszystkim w związku z przekonaniem, że żyje bez pożywienia. Badanie było przedmiotem sporu o warunki obserwacji. Kuria pozostała sceptyczna, a za sprawą ojca Teresy do drugiej obserwacji w klinice nie doszło. W 1936 roku Rzym przestrzegł przed pielgrzymkami do Konnersreuth. [106] [107]

13 lutego 2005 roku biskup Ratyzbony Gerhard Ludwig Müller ogłosił otwarcie procesu beatyfikacyjnego po otrzymaniu watykańskiego nihil obstat, czyli potwierdzenia braku przeszkody do wszczęcia sprawy. Diecezja informowała w 2023 roku o trwającym dochodzeniu i przesłuchiwaniu świadków. We wrześniu 2026 roku w Konnersreuth nadal modlono się o beatyfikację Teresy Neumann. Stan badań pozwala opisać przebieg obserwacji z 1927 roku i reakcję władz kościelnych. Pochodzenie zjawisk zgłaszanych przez świadków pozostaje kwestią sporną. [106] [107] [108] [109]

Aleksandryna Maria da Costa

1904–1955 · świecka, mistyczka

Aleksandryna Maria da Costa, świecka z portugalskiego Balasar, po napaści, której doświadczyła jako czternastolatka, cierpiała na postępujący paraliż. Od 1925 roku pozostawała w łóżku. Gdy rozpowszechniły się relacje o jej doświadczeniach religijnych, kuria w Bradze zbadała sprawę. Po negatywnej opinii komisji duchownych arcybiskup wydał okólnik zawierający ograniczenia dotyczące jej przypadku. [110] [111]

Oddzielnie badano relacje, że Aleksandryna od 1942 roku żyła, przyjmując jedynie komunię. W 1943 roku spędziła czterdzieści dni pod obserwacją w zakładzie leczniczym w Foz do Douro koło Porto. Raporty opisywały brak przyjmowania pożywienia podczas pobytu, ale lekarze różnie oceniali znaczenie obserwacji. Spór w środowisku medycznym i kościelnym trwał także po badaniu. 25 kwietnia 2004 roku Jan Paweł II ogłosił Aleksandrynę błogosławioną. W homilii podkreślił, jak przeżywała cierpienie i modlitwę. W październiku 2026 roku przeniesiono jej doczesne szczątki do nowego sanktuarium eucharystycznego w Balasar. [111] [112] [113]

Spory społeczne polityczne i kościelne

Bartolomé de las Casas

ok. 1484–1566 · dominikanin, biskup

Bartolomé de las Casas był hiszpańskim księdzem, który w Ameryce korzystał z encomiendy, czyli kolonialnego przydziału pracy lub danin ludności rdzennej. Zrezygnował z tego przywileju, wstąpił do dominikanów, a w marcu 1545 roku przybył do Chiapas jako biskup. Jego instrukcja dla spowiedników wiązała udzielenie rozgrzeszenia osobom czerpiącym zyski z podboju z naprawieniem krzywd, w tym z uwolnieniem bezprawnie zniewolonych ludzi. Sprzeciwiali się temu osadnicy i część duchowieństwa. Bracia dominikanie publicznie bronili stanowiska biskupa. [114] [115]

Po powrocie Las Casasa do Hiszpanii w 1547 roku Juan Ginés de Sepúlveda zarzucił mu zdradę przed Radą Kastylii i herezję przed Radą Inkwizycji. Zawiadomienia nie doprowadziły do wszczęcia procesu przeciw biskupowi. W latach 1550–1551 w Valladolid obaj spierali się m.in. o dopuszczalność wojny i przymusu wobec ludności rdzennej. Sprawę beatyfikacyjną Las Casasa uroczyście otwarto 2 października 2002 roku w Sewilli. W 2019 roku kapituła generalna dominikanów wezwała do ponownego podjęcia prac, a zakon powołał wicepostulatora. [114] [116] [117]

Franciszek Palau y Quer

1811–1872 · karmelita, założyciel

Franciszek Palau y Quer, karmelita bosy, prowadził w Barcelonie Szkołę Cnoty, otwartą dla mieszkańców formę katechezy. Władze świeckie zamknęły szkołę w 1854 roku po oskarżeniu o podżeganie do wystąpień robotniczych i zesłały jej założyciela na Ibizę. W wyniku amnestii Palau wrócił w 1860 roku. List apostolski wydany przy beatyfikacji podaje, że później właściwi sędziowie uznali go za niewinnego zarzutów, które doprowadziły do zesłania. [118] [119]

Osobny spór dotyczył egzorcyzmów. Palau zabiegał o upoważnienie u biskupa Barcelony Pantaleóna Montserrata. W liście z 1 marca 1870 roku skarżył się, że biskup nie udzielił mu zgody, i zapowiadał przedstawienie szerszej kwestii biskupom hiszpańskim oraz soborowi. Przywołane źródła pozwalają określić przedmiot sporu i władzę, do której się zwracał. Niewinność stwierdzona po powrocie z Ibizy dotyczyła wcześniejszych zarzutów publicznych. Jan Paweł II beatyfikował karmelitę w Rzymie 24 kwietnia 1988 roku. [118] [120]

Antoni Chevrier

1826–1879 · kapłan, założyciel Prado

Antoni Chevrier, ksiądz diecezji lyońskiej, w 1860 roku urządził w dawnej sali tanecznej Prado miejsce przygotowania do pierwszej komunii dla dzieci z ubogich rodzin. W 1866 roku rozwinął szkołę dla chłopców, którzy chcieli zostać księżmi. Uzyskał na oba przedsięwzięcia zgodę arcybiskupa. Opór pojawiał się przy poszczególnych decyzjach. Kuria odmówiła skierowania do Prado księdza, o którego prosił Chevrier, a biskup pomocniczy Thibaudier odmówił poparcia starań o aprobatę Rzymu dla rodzącej się wspólnoty. [121] [122]

Pierwsi czterej wychowankowie szkoły przyjęli święcenia kapłańskie w Rzymie w maju 1877 roku. Kardynał Louis-Marie-Joseph-Eusèbe Caverot pozwolił im pracować w Prado i 25 stycznia 1878 roku zatwierdził regulamin dzieła na próbę. Zmiana dotyczyła warunków funkcjonowania samej wspólnoty. Jan Paweł II beatyfikował jej założyciela 4 października 1986 roku w Lyonie, przypominając jego pracę z dziećmi i zamysł przygotowania księży do posługi wśród ubogich. [121] [123] [124]

Augustus Tolton

1854–1897 · kapłan diecezjalny

Augustus Tolton urodził się w niewoli w stanie Missouri. Jego matka uciekła z dziećmi do Illinois. W Quincy miejscowi księża i siostry szkolne wsparli jego powołanie, jednak dyskryminacja rasowa zamknęła mu drogę do seminarium w Stanach Zjednoczonych. Wyjechał na studia do rzymskiego kolegium Propaganda Fide i w 1886 roku przyjął święcenia kapłańskie. Wrócił do Quincy, gdzie na jego nabożeństwa przychodzili czarni i biali katolicy. [125] [126]

Tolton skarżył się w liście do rzymskiej kongregacji z 12 lipca 1889 roku na postępowanie miejscowego księdza. Archidiecezja Chicago identyfikuje go jako dziekana Michaela Weissa i podaje, że biskup James Ryan polecił Toltonowi ograniczyć posługę do czarnych wiernych. Po kolejnych prośbach Rzym zgodził się na przeniesienie, do którego doszło w grudniu 1889 roku. W Chicago przy wsparciu arcybiskupa Patricka Feehana Tolton rozwijał parafię św. Moniki. 12 czerwca 2019 roku Franciszek upoważnił kongregację do ogłoszenia dekretu o heroiczności jego cnót. [125] [126] [127]

Jerzy Matulewicz (Jurgis Matulaitis)

1871–1927 · biskup, odnowiciel marianów

Jerzy Matulewicz, litewski duchowny związany z Polską przez wykształcenie i pracę, odnowił zgromadzenie marianów. W 1918 roku objął diecezję wileńską, w której Polacy, Litwini i Białorusini spierali się m.in. o język nabożeństw i duszpasterstwa. Biskup zabiegał o to, by posługa obejmowała wszystkie grupy. Krytykowano go w prasie i w pismach kierowanych do władz świeckich i kościelnych. W czerwcu 1925 roku tłumaczył Piusowi XI w liście, że podważanie jego wiarygodności utrudnia mu kierowanie diecezją. [128] [129]

14 lipca 1925 roku kardynał Pietro Gasparri powiadomił go, że papież przyjął jego ponowną prośbę o zwolnienie z urzędu. 1 września Pius XI mianował go arcybiskupem tytularnym, a 7 grudnia wizytatorem apostolskim Litwy. Następne nominacje pozwalają ocenić, jakim zaufaniem nadal darzyła go Stolica Apostolska. Jan Paweł II ogłosił go błogosławionym 28 czerwca 1987 roku w Rzymie podczas obchodów sześćsetlecia chrztu Litwy. [128] [129] [130]

József Mindszenty

1892–1975 · kardynał, prymas Węgier

József Mindszenty, arcybiskup Ostrzyhomia i prymas Węgier, w 1949 roku został skazany przez reżim komunistyczny na dożywocie. Po rewolucji 1956 roku schronił się w ambasadzie Stanów Zjednoczonych w Budapeszcie. W 1971 roku, po negocjacjach z udziałem Stolicy Apostolskiej, opuścił Węgry i zamieszkał w Wiedniu. Paweł VI dążył do obsadzenia węgierskich diecezji w porozumieniu z władzami państwowymi. Mindszenty sprzeciwiał się ustępstwom i odmówił rezygnacji z urzędu. [131] [132]

List Pawła VI z 18 grudnia 1973 roku zapowiadał decyzję, a 5 lutego 1974 roku Stolica Apostolska publicznie ogłosiła wakat stolicy arcybiskupiej w Ostrzyhomiu. W liście do kardynała, przekazanym przy ogłoszeniu decyzji, papież wyrażał uznanie dla jego postawy podczas represji. Mindszenty zmarł w Wiedniu w 1975 roku, bez powrotu na urząd. W lutym 2019 roku Franciszek upoważnił Kongregację Spraw Kanonizacyjnych do ogłoszenia dekretu o heroiczności jego cnót. [131] [132] [133] [134]

Fulton J. Sheen

1895–1979 · arcybiskup i kaznodzieja

Fulton J. Sheen, biskup pomocniczy Nowego Jorku, zasłynął jako kaznodzieja radiowy i telewizyjny. W latach pięćdziesiątych poróżnił się z arcybiskupem Francisem Spellmanem o przeznaczenie środków zbieranych na misje. O sporze pisała prasa już za życia obu hierarchów. Związek konfliktu z nominacją Sheena na biskupa Rochester w 1966 roku pozostaje przedmiotem interpretacji biografów. W Rochester część parafian sprzeciwiła się jego planom wykorzystania nieruchomości kościelnej pod budowę mieszkań dla osób o niskich dochodach. W 1969 roku Sheen zrezygnował z kierowania diecezją. [135] [136] [137]

Benedykt XVI uznał heroiczność jego cnót w 2012 roku. Po zatwierdzeniu cudu w 2019 roku Stolica Apostolska odroczyła uroczystość na prośbę części biskupów amerykańskich o dodatkową weryfikację. Beatyfikacja odbyła się 24 września 2026 roku w St. Louis. Uroczystości przewodniczył kardynał Luis Antonio Tagle jako przedstawiciel papieża Leona XIV. [138] [139] [140] [141]

Dorothy Day

1897–1980 · świecka publicystka

Dorothy Day, amerykańska dziennikarka i katoliczka, założyła w 1933 roku z Peterem Maurinem gazetę „The Catholic Worker”. Wokół pisma powstał ruch wspierający ludzi ubogich, upominający się o prawa pracownicze i opowiadający się za niestosowaniem przemocy. W 1949 roku Day poparła strajkujących pracowników cmentarzy należących do archidiecezji nowojorskiej. W swoim artykule skrytykowała działania kardynała Francisa Spellmana i wzywała do rozwiązania sporu bez przemocy. [142] [143]

W 1951 roku ks. prałat Edward Gaffney z archidiecezji wystąpił o usunięcie słowa „Catholic” z tytułu gazety. Day w liście broniła dotychczasowej nazwy, argumentując, że jej zmiana zaszkodzi wiarygodności pisma i Kościoła. Gazeta nadal ukazywała się pod tym samym tytułem. Po wniosku kardynała Johna O’Connora Day uzyskała status Służebnicy Bożej w 2000 roku. W 2015 roku Franciszek przywołał jej działalność w Kongresie USA. Dochodzenie diecezjalne zakończono 8 grudnia 2021 roku, a zebrane materiały przekazano do Rzymu. [143] [144] [145] [146]

Pedro Arrupe

1907–1991 · jezuita, przełożony generalny

Pedro Arrupe, jezuita z Kraju Basków, pracował na misji w Japonii. Jako przełożony generalny od 1965 roku kierował zakonem w okresie reform posoborowych. Za jego kadencji jezuici uznali służbę wierze i krzewienie sprawiedliwości za dwa związane ze sobą zadania. Arrupe chciał zrezygnować z urzędu, lecz odłożył decyzję na prośbę Jana Pawła II. Po udarze generała w sierpniu 1981 roku obowiązki przejął wikariusz Vincent O’Keefe. W październiku Jan Paweł II powierzył tymczasowy zarząd zakonem własnemu delegatowi, jezuicie Paolowi Dezzie. [147] [148] [149]

Dezza zwołał kongregację generalną jezuitów, która we wrześniu 1983 roku przyjęła rezygnację Arrupego i wybrała na jego następcę Petera-Hansa Kolvenbacha. Interwencja papieża zmieniła sposób zarządzania zakonem w czasie choroby generała. Arrupe do śmierci w 1991 roku nie wrócił do pełnienia tej funkcji. Diecezja rzymska otworzyła jego sprawę beatyfikacyjną 5 lutego 2019 roku i zakończyła dochodzenie 14 listopada 2024 roku. Akta trafiły do Dykasterii Spraw Kanonizacyjnych. [147] [148] [150] [151]

Hélder Câmara

1909–1999 · arcybiskup Olindy i Recife

Hélder Câmara, arcybiskup Olindy i Recife w latach 1964–1985, należał do uczestników Soboru Watykańskiego II zabiegających o większą uwagę Kościoła dla potrzeb ludzi ubogich. W czasie dyktatury wojskowej publicznie potępiał tortury. Różnice w brazylijskim episkopacie dotyczyły m.in. stosunku do reżimu i kształtu posługi społecznej. W 1989 roku, cztery lata po przejściu Câmary na emeryturę, jego następca José Cardoso Sobrinho we współpracy z watykańską Kongregacją Edukacji Katolickiej zamknął Instytut Teologiczny w Recife (ITER) i regionalne seminarium SERENE II. Były to decyzje o instytucjach powiązanych z wcześniejszą linią duszpasterską archidiecezji. [152] [153] [154]

Stolica Apostolska wydała zgodę na otwarcie sprawy 25 lutego 2015 roku. Archidiecezja rozpoczęła dochodzenie 3 maja 2015 roku i zamknęła jego pierwszy etap w grudniu 2018 roku. We wrześniu 2019 roku złożono akta w Rzymie. Dykasteria uznała ważność dochodzenia w 2022 roku, a w 2023 roku wyznaczyła relatora, który nadzoruje przygotowanie opracowania dowodów w sprawie. [154] [155] [156]

Franciszek Blachnicki

1921–1987 · kapłan, założyciel ruchów apostolskich

Franciszek Blachnicki, ksiądz diecezji katowickiej i twórca Ruchu Światło-Życie, rozwijał rekolekcje oazowe i przygotowywał materiały do pracy z Pismem Świętym. Część duchownych i biskupów uważała niektóre metody ruchu za zbyt bliskie praktykom protestanckim. Wątpliwości podsycała Służba Bezpieczeństwa, kolportując m.in. sfałszowane pisma. Kardynał Karol Wojtyła wspierał oazy. Pod koniec lat siedemdziesiątych episkopat powołał komisję do oceny materiałów formacyjnych ruchu. Blachnicki zwrócił się wówczas o zwolnienie z funkcji krajowego duszpasterza służby liturgicznej, lecz jego prośby nie przyjęto. [157] [158] [159]

W 1980 roku, na wniosek Blachnickiego, episkopat powierzył zatwierdzanie publikacji oazowych krakowskiej kurii metropolitalnej. Było to rozstrzygnięcie dotyczące nadzoru nad wydawnictwem ruchu. Po śmierci kapłana Kościół otworzył sprawę beatyfikacyjną, a 30 września 2015 roku Franciszek upoważnił kongregację do ogłoszenia dekretu o heroiczności jego cnót. Osobną sprawą było śledztwo prokuratorskie. W 2023 roku prokuratura poinformowała, że przyczyną śmierci księdza w 1987 roku było otrucie. [157] [160] [161] [162]

Przypadki porównawcze i zmiany statusu

W przypadku Józefa Kentenicha decyzja biskupa Trewiru z 3 maja 2022 roku dotyczyła wstrzymania sprawy beatyfikacyjnej. Komunikat diecezji wiąże ją z potrzebą dalszych badań archiwalnych i wyjaśnienia zarzutów. Jesienią 2026 roku te badania nadal trwały. W sprawie Luisy Piccarrety dykasteria udzieliła w czerwcu 2024 roku zgody na wznowienie postępowania. Zgoda zapadła na innym etapie niż zniesienie w 1966 roku mocy prawnej Indeksu ksiąg zakazanych. Te decyzje wywołały skutki proceduralne, które odczytuje się zgodnie z zakresem każdego aktu. [163] [164] [165] [166]

Dwa przypadki z tego przeglądu pokazują, jak wsparcie dla duszpasterza może poprzedzać sprawę beatyfikacyjną. Primo Mazzolari wrócił do szerszej posługi pod koniec życia, a po dziesięcioleciach wprowadzono jego sprawę. W biogramie Michała Sopoćki późne uznanie kultu należy czytać w kontekście wcześniejszej oceny form nabożeństwa. Ponieważ przedmiot obu postępowań był różny, jego beatyfikacja i ustanie ograniczeń nabożeństwa mają inne daty i inną podstawę. [167] [3]

Bartłomiej z Bragi został wpisany do katalogu świętych w drodze kanonizacji równoważnej w 2019 roku. Karol de Foucauld i Jan Chrzciciel Scalabrini zostali kanonizowani w 2022 roku, a Maria Antonia de Paz y Figueroa w 2024 roku. [168] [169] [170] [171]

Internowanie Stefana Wyszyńskiego, zabójstwo Jerzego Popiełuszki, uwięzienie Władysława Bukowińskiego i wyrok wobec Alojzego Stepinaca były działaniami aparatu państwowego. Osobnego rozpatrzenia wymagają różnice stanowisk Wyszyńskiego i dyplomacji Stolicy Apostolskiej wobec władz komunistycznych oraz rozmowy Józefa Glempa z Popiełuszką o jego dalszej posłudze. Chorwacko-serbska komisja do zbadania życia Stepinaca pracowała w latach 2016–2017, a jej mandat obejmował badania historyczne niezależnie od procedury kanonizacyjnej. [172] [173] [174] [175] [176] [177]

Zestawienie przypadków

Zestawienie podaje rodzaj interwencji i jej wynik. Źródła przy poszczególnych biogramach wskazują podstawę tych ustaleń.

Osoba i rolaSpór i podjęte działaniePóźniejsza zmianaStatus kultu
Jan z Parmy OFM
ok. 1208–1289 · franciszkanin, przełożony generalny
Podejrzenie o joachimizm. Rezygnacja z urzędu (1257), postępowanie przed władzami zakonu i pobyt w Greccio.Według kroniki interwencja kard. Fieschiego uchroniła go przed więzieniem. Potwierdzenie kultu w 1777 r.Błogosławiony
Ramon Llull (Rajmund Llull)
ok. 1232–1315/1316 · świecki filozof i pisarz
Oskarżenia inkwizytora Nicolaua Eimerica. Zmienne rozstrzygnięcia w sprawie wpisów do Indeksu.Orzeczenie delegata w 1419 r. Rozszerzenie miejscowego kultu liturgicznego w XIX w.Błogosławiony
Jan Duns Szkot OFM
ok. 1266–1308 · franciszkanin i teolog
Wyjazd z Francji w 1303 r. po odmowie poparcia Filipa IV przeciw Bonifacemu VIII. Przypadek pośredni.Powrót do Paryża po zmianie sytuacji politycznej. Potwierdzenie dawnego kultu w 1993 r.Błogosławiony
Henryk Suzo OP (Heinrich Seuse)
ok. 1295/1297–1366 · dominikanin i mistyk
Zarzut herezji przed kapitułą dominikanów ok. 1330 r. Prawdopodobna utrata urzędu lektora.Późniejsza praca duszpasterska w Ulm. Potwierdzenie kultu przez Grzegorza XVI w 1831 r.Błogosławiony
Matteo Ricci SJ
1552–1610 · jezuita, misjonarz
Spór o ryty chińskie i nazewnictwo religijne. Ograniczenia rzymskie z lat 1704, 1715 i 1742.Instrukcja z 1939 r. dopuściła określone obrzędy i zwolniła z przysięgi. Heroiczność cnót w 2022 r.Czcigodny Sługa Boży
Maria od Jezusa López de Rivas OCD
1560–1640 · karmelitanka, przeorysza
Skarga jednej z sióstr do wizytatora. Utrata urzędu przeoryszy w 1600 r.Uznanie niewinności według postulatorów w 1620 r. Ponowny wybór w 1624 r.Błogosławiona (1976)
Maria od Jezusa z Ágredy OIC
1602–1665 · koncepcjonistka, mistyczka
Badanie przez Inkwizycję w Logroño. Pośmiertnie cenzura «Mistycznego miasta Bożego» (1681) i opinia Sorbony (1696).Decyzję cenzorską zawieszono w 1681 r. Przebieg sprawy beatyfikacyjnej zahamowany.Historyczny tytuł «Czcigodna»
Andrea Carlo Ferrari
1850–1921 · kardynał, arcybiskup Mediolanu
Ataki prasy katolickiej na kardynała i jego instytucje. Wizytacje apostolskie, w tym kontrola z 1911 r.Wizytacja w 1911 r. nie wykazała odstępstw doktrynalnych. Beatyfikacja w 1987 r.Błogosławiony (1987)
Dolindo Ruotolo
1882–1970 · kapłan diecezjalny
Kilkakrotne ograniczenia posługi po badaniu doniesień o doświadczeniach religijnych. Osobny zakaz komentarza biblijnego (1940).Powrót do posługi w 1937 r. Wpis komentarza na Indeks w 1940 r. do czasu wprowadzenia poprawek.Kandydat do beatyfikacji. Otwarcie nowego dochodzenia niepotwierdzone
Michał Sopoćko
1888–1975 · kapłan diecezjalny
Notyfikacja Świętego Oficjum z 1959 r. i osobne polecenie upomnienia kapłana.Kongregacja Nauki Wiary uchyliła moc zakazów (1978). Beatyfikacja kapłana w 2008 r.Błogosławiony (2008)
Primo Mazzolari
1890–1959 · kapłan diecezjalny i publicysta
Decyzje z 1951 i 1954 r. ograniczyły publikowanie i kaznodziejstwo.Powrót do publicznej posługi w Mediolanie w 1957 r. Papieskie uznanie w 2017 r.Sługa Boży. Sprawa wprowadzona w 2017 r.
Luisa Piccarreta
1865–1947 · świecka, mistyczka
Święte Oficjum w 1938 roku zakazało trzech książek. W 2019 roku w toku sprawy zgłoszono zastrzeżenia do pism.W 1966 roku Indeks utracił moc prawa. W 2024 roku Dykasteria Nauki Wiary zgodziła się na dalszy bieg sprawy.Służebnica Boża
Mary Ward
1585–1645 · założycielka wspólnoty
Bulla Urbana VIII z 1631 r. i uwięzienie przez Inkwizycję w Monachium.Zwolnienie z uwięzienia i audiencja w 1632 r. Późniejsza aprobata reguł (1703), uznanie założycielki (1909) i dekret o cnotach (2009).Czcigodna Służebnica Boża
Juan de Palafox y Mendoza
1600–1659 · biskup i administrator kolonialny
Spór w Nowej Hiszpanii m.in. o uprawnienia jezuitów do kazań i spowiedzi. Wyjazd z Puebli w 1647 r.Brewe papieskie z 1648 r. dało biskupowi podstawę do ponownego żądania przedstawienia licencji. Beatyfikacja w 2011 r.Błogosławiony (2011)
Maria Celesta Crostarosa OSsR
1696–1755 · zakonnica, założycielka
Konflikt o treść reguły oraz warunki dalszego pobytu. Izolacja i wydalenie ze Scali w 1733 r.Własna fundacja w Foggii po przybyciu w 1738 r. Dekret o cnotach (2013) i beatyfikacja (2016).Błogosławiona (2016)
Edmund Ignacy Rice
1762 lub 1766–1844 · brat zakonny, założyciel
Wycofanie szkół z systemu państwowego (1836), różnica stanowisk z abp. Murrayem i trudne relacje z następcą po rezygnacji.Wcześniejsze zatwierdzenie Braci Chrześcijańskich (1820). Beatyfikacja w 1996 r.Błogosławiony (1996)
Anna Maria Javouhey
1779–1851 · zakonnica, założycielka
Biskup Autun rościł sobie władzę nad instytutem. W 1841 r. prefekt apostolski odmówił założycielce sakramentów w Mana.Ugoda z biskupem Autun w styczniu 1846 r. Zgromadzenie utrzymało wspólną organizację.Błogosławiona (1950)
Bazyli Antoni Maria Moreau CSC
1799–1873 · kapłan, założyciel zgromadzeń
Spór o kierowanie zgromadzeniem i pogłębiające się zadłużenie. Rezygnacja przyjęta przez Rzym w 1866 r.Dalsza praca duszpasterska. Zgromadzenie odzyskało kościół macierzysty w 1931 r. Beatyfikacja w 2007 r.Błogosławiony (2007)
Honorat Koźmiński OFMCap
1829–1916 · kapucyn, założyciel zgromadzeń
Spór o życie zakonne poza domem wspólnym, zasadę ukrycia i kontrolę biskupów. Zarządzenia z lat 1907–1908.Podporządkowanie zgromadzeń ordynariuszom. Kapucyn odstąpił od kierowania wspólnotami. Beatyfikacja w 1988 r.Błogosławiony (1988)
Jan Nepomucen Zegrí y Moreno
1831–1905 · kapłan, założyciel zgromadzenia
Odsunięcie od kierowania siostrami mercedariuszkami po zarzutach z 1888 r.Reskrypt Leona XIII przywrócił mu urząd w 1894 r. Konflikt we wspólnocie trwał. Beatyfikacja w 2003 r.Błogosławiony (2003)
Maria Teresa de Soubiran
1834–1889 · zakonnica, założycielka
Zarzuty dotyczące zarządzania. Rezygnacja w 1874 r. i odsunięcie od zgromadzenia.Po 1890 r. zgromadzenie powróciło do dziedzictwa założycielki. Beatyfikacja w 1946 r.Błogosławiona (1946)
Maria od Męki Pańskiej (Hélène de Chappotin)
1839–1904 · zakonnica, założycielka
Odsunięcie przełożonej Instytutu Misjonarek Maryi w marcu 1883 r.Po dochodzeniu zarządzonym przez Leona XIII ponownie wybrana w lipcu 1884 r. Beatyfikacja w 2002 r.Błogosławiona (2002)
Franciszek Maria od Krzyża Jordan SDS
1848–1918 · kapłan, założyciel salwatorianów
Nadzór karmelity Antonia Intreccialagliego od 1894 do 1913 r. w toku starań o aprobatę.Wizytator poparł dekret pochwalny (1905). Zatwierdzenie instytutu w 1911 r. Beatyfikacja w 2021 r.Błogosławiony (2021)
Clelia Merloni
1861–1930 · zakonnica, założycielka
Po wizytacjach Kongregacja odwołała ją w 1911 r. W 1916 r. na własną prośbę uzyskała zwolnienie ze ślubów.Ponowne przyjęcie do wspólnoty w 1928 r. Dekret o heroiczności cnót w 2016 r., beatyfikacja w 2018 r.Błogosławiona (2018)
Wilhelm Józef Chaminade
1761–1850 · kapłan i założyciel marianistów
Po rezygnacji w 1841 r. powstał spór o następstwo i udział założyciela w zarządzaniu.Rzym potwierdził wybór następcy w 1845 r. Pojednanie osobiste opisano u kresu życia.Beatyfikowany w 2000 r.
Łucja Brocadelli z Narni
1476–1544 · tercjarka dominikańska
Po śmierci protektora ograniczono jej wyjścia i wybór spowiednika. W 1738 roku biskup Majorki zawiesił sporne przedstawienia z jej stygmatami.Zgoda na dawny kult w 1710 roku, rozszerzenie obchodów w 1729 roku. Rzym zezwolił na sporne przedstawienia w 1740 roku.Błogosławiona
Katarzyna Mattei z Racconigi
1486–1547 · tercjarka dominikańska
Relacje o przesłuchaniu w Turynie i ograniczeniu kontaktów z dominikanami. Przeprowadzka do Caramagny ok. 1523 roku.Dawne żywoty podają oczyszczenie z zarzutów w Turynie. Pius VII potwierdził kult w 1808 roku.Błogosławiona
Maria Magdalena Martinengo
1687–1737 · kapucynka, przełożona
Spowiednik spalił rękopis w 1729 roku. Zakonnicę czasowo odsunięto od obowiązków.Władza biskupia cofnęła odsunięcie. Od 1732 roku pełniła funkcje przełożonej.Błogosławiona (1900)
Anna Katarzyna Emmerich
1774–1824 · augustianka, mistyczka
Obserwacje z polecenia wikariusza generalnego Münster (1813) i władz pruskich (1819).Wznowienie procesu w 1973 roku po zawieszeniu w 1928 roku. Teksty Brentana pominięto przy ocenie jej cnót.Błogosławiona (2004)
Alfonsa Maria Eppinger
1814–1867 · zakonnica, założycielka
Biskup Strasburga wstrzymał jej wstąpienie do istniejącego zgromadzenia. Wysłuchał relacji o wydarzeniach w Niederbronn.W 1849 roku biskup wsparł nową wspólnotę opiekującą się chorymi.Błogosławiona (2018)
Teresa Neumann
1898–1962 · świecka, mistyczka
Obserwacja w domu w lipcu 1927 roku. Rodzina odmówiła ponownej obserwacji klinicznej.Pierwsza obserwacja bez rozstrzygnięcia. Sprawa beatyfikacyjna otwarta w 2005 roku.Służebnica Boża
Aleksandryna Maria da Costa
1904–1955 · świecka, mistyczka
Kuria Bragi wydała okólnik po negatywnej ocenie komisji księży. Obserwacja medyczna w 1943 roku miała osobny przebieg.Wyniki relacjonowano odmiennie. Jan Paweł II beatyfikował Aleksandrynę w 2004 roku.Błogosławiona (2004)
Bartolomé de las Casas
ok. 1484–1566 · dominikanin, biskup
W Chiapas część duchowieństwa i osadników sprzeciwiła się zasadom rozgrzeszenia z 1545 roku. Sepúlveda zaskarżył instrukcję.Skarga nie doprowadziła do procesu. Sprawę beatyfikacyjną otwarto w 2002 roku i podjęto ponownie w 2019 roku.Sługa Boży
Franciszek Palau y Quer
1811–1872 · karmelita, założyciel
Władze świeckie zesłały go na Ibizę w 1854 roku. Później zabiegał u biskupa Barcelony o upoważnienie do egzorcyzmów.Powrót w 1860 roku i późniejsze oczyszczenie z zarzutów związanych z zesłaniem. Beatyfikacja w 1988 roku.Błogosławiony (1988)
Antoni Chevrier
1826–1879 · kapłan, założyciel Prado
Kuria zgodziła się na szkołę, lecz wahała się przed poparciem starań o uznanie rzymskie i przydzieleniem księży.W 1878 roku kard. Caverot zatwierdził regulamin Prado na próbę.Błogosławiony (1986)
Augustus Tolton
1854–1897 · kapłan diecezjalny
Wykluczenie z seminariów w USA. Ograniczenie posługi w Quincy do czarnych wiernych.Święcenia w Rzymie w 1886 roku i zgoda na przeniesienie do Chicago w 1889 roku.Czcigodny Sługa Boży (2019)
Jerzy Matulewicz (Jurgis Matulaitis)
1871–1927 · biskup, odnowiciel marianów
Politycy, duchowni i świeccy spierali się o politykę językową diecezji wileńskiej. Biskup poprosił o zwolnienie z urzędu.Pius XI przyjął rezygnację w 1925 roku i powierzył mu nowe zadanie jako wizytatorowi apostolskiemu Litwy.Błogosławiony (1987)
József Mindszenty
1892–1975 · kardynał, prymas Węgier
Po odmowie rezygnacji Paweł VI ogłosił wakat stolicy arcybiskupiej w Ostrzyhomiu 5 lutego 1974 roku.Nie powrócił na urząd. Dekret o heroiczności cnót ogłoszono w 2019 roku.Czcigodny Sługa Boży (2019)
Fulton J. Sheen
1895–1979 · arcybiskup i kaznodzieja
Konflikt z kard. Spellmanem o fundusze misyjne. Sprzeciw parafian wobec projektu w Rochester. Odroczenie beatyfikacji w 2019 roku.Ustąpił z diecezji w 1969 roku. Beatyfikacja w St. Louis 24 września 2026 roku.Błogosławiony (2026)
Dorothy Day
1897–1980 · świecka publicystka
Poparła strajkujących pracowników cmentarzy w 1949 roku. W 1951 roku przedstawiciel kurii zakwestionował użycie słowa „Catholic”.Gazeta zachowała tytuł. Etap diecezjalny sprawy zakończono w 2021 roku.Służebnica Boża
Pedro Arrupe
1907–1991 · jezuita, przełożony generalny
Po udarze Arrupego w 1981 roku Jan Paweł II powierzył zarząd zakonu jezuitów delegatowi, zastępując dotychczasowego wikariusza.Kapituła przyjęła rezygnację Arrupego w 1983 roku. Dochodzenie diecezjalne w sprawie beatyfikacji zakończyło się w 2024 roku.Sługa Boży
Hélder Câmara
1909–1999 · arcybiskup Olindy i Recife
Po przejściu arcybiskupa na emeryturę jego następca zamknął dwie ważne placówki z okresu jego rządów.Proces otwarto w 2015 roku. Pierwsze akta przekazano do Rzymu w 2019 roku.Sługa Boży
Franciszek Blachnicki
1921–1987 · kapłan, założyciel ruchów apostolskich
Pod koniec lat siedemdziesiątych episkopat powołał komisję do oceny materiałów oazowych. SB rozpowszechniała fałszywki.Episkopat w 1980 roku powierzył ocenę publikacji kurii krakowskiej. Dekret o heroiczności cnót w 2015 roku.Czcigodny Sługa Boży (2015)

Bibliografia i źródła

  1. Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych, Sanctorum Mater, 17 maja 2007 r., art. 4–7, 17, 28–35 i 37. ↩1 ↩2 ↩3 ↩4 ↩5
  2. United States Conference of Catholic Bishops, Saints, część o etapach sprawy kanonizacyjnej i wymaganiach dotyczących cudu. ↩1 ↩2 ↩3
  3. Kongregacja Nauki Wiary, notyfikacja z 15 kwietnia 1978 r. o nabożeństwie do Miłosierdzia Bożego w formach proponowanych przez s. Faustynę, AAS 70 (1978), s. 350. ↩1 ↩2
  4. Franciszek, list apostolski Maiorem hac dilectionem, 11 lipca 2017 r., art. 1–2, ofiarowanie życia w sprawach kanonizacyjnych. ↩
  5. Alfanso Maierù, «Buralli, Giovanni, beato», Dizionario Biografico degli Italiani, t. 15, 1972. ↩1 ↩2 ↩3
  6. Cesare Vasoli, «Bonaventura da Bagnoregio, santo», Dizionario Biografico degli Italiani, t. 11, 1969, część o następstwie po Janie i postępowaniu zakonnym. ↩1 ↩2
  7. «Llull, Ramon», w: Adriano Prosperi, Vincenzo Lavenia i John Tedeschi (red.), Dizionario storico dell’Inquisizione, t. 2, 2010, s. 927–928. Por. hasło «Eymerich, Nicolau» w tym tomie. ↩1 ↩2
  8. Óscar Luis de la Cruz Palma, «Ramon i l’ortodòxia. La causa pia», Butlletí de la Reial Acadèmia de Bones Lletres de Barcelona 55 (2015–2016), s. 275–283. ↩1 ↩2
  9. Bartolomé Guasp Gelabert, «En el séptimo centenario (1275–1975) del retiro penitencial de Ramon Llull en el monte de Randa. Títulos y epítetos lulianos», Bolletí de la Societat Arqueològica Lul·liana 34 (1975), s. 566. ↩
  10. Diecezja Majorki, «Solemne Eucaristia en honor del Beat Ramon Llull», relacja z obchodów z 2025 r. ↩
  11. Stanford Encyclopedia of Philosophy, «John Duns Scotus», wydanie zaktualizowane w 2025 r., § 1 «Life and Works». ↩1 ↩2
  12. Benedykt XVI, audiencja generalna «John Duns Scotus», 7 lipca 2010 r. ↩1 ↩2
  13. Markus Enders, «Seuse (Suso), Heinrich», Neue Deutsche Biographie 24 (2010), s. 283–284. ↩1 ↩2
  14. Henryk Suzo, «The Life of Blessed Henry Suso by Himself», tłum. Thomas Francis Knox, rozdz. XXIII, historyczny przekład relacji o pomówieniu. ↩
  15. Dominikanie w Niemczech i Austrii, «Sel. Heinrich Seuse», biogram zakonny i data potwierdzenia kultu. ↩
  16. Benoît Vermander, «Jesuits and China», w: Ines G. Županov (red.), The Oxford Handbook of the Jesuits, Oxford University Press, wydanie internetowe 2015. ↩
  17. Trude Dijkstra, «China and the Chinese Rites Controversy in Dutch Newspapers», w: Printing and Publishing Chinese Religion and Philosophy in the Dutch Republic, 1595–1700, Brill 2022, rozdz. 5, DOI 10.1163/9789004473294_007. ↩1 ↩2
  18. Kongregacja Rozkrzewiania Wiary, «Plane compertum est. Instructio circa quasdam caeremonias et iuramentum super ritibus sinensibus», 8 grudnia 1939 r., Acta Apostolicae Sedis 32 (1940), s. 24–26. ↩1 ↩2
  19. Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych, «Matteo Ricci», biogram i data dekretu o heroiczności cnót, 17 grudnia 2022 r. ↩
  20. Postulacja Generalna Karmelitów Bosych, «Maria di Gesù (Lopez de Rivas)», biogram i przebieg sprawy zakonnej (1600–1624). ↩1 ↩2
  21. José Antonio Calvo Gómez, «La Correspondencia de María de Jesús (1560–1640), El Letradillo de santa Teresa», Specula 6 (2023), s. 167–198, fragment o urzędach i ponownym wyborze. ↩1 ↩2
  22. Paweł VI, homilia podczas beatyfikacji Marii od Jezusa López de Rivas, 14 listopada 1976 r. ↩
  23. Fernando Guillén Armendáriz, «Archivo de la Venerable Madre María de Jesús de Ágreda en el convento franciscano de Aránzazu (1643–1835)», Archivo Ibero-Americano 75, nr 281 (2015), s. 607–671, publikacja cyfrowa 2019. ↩1 ↩2
  24. «Las insolentes: desafío e insumisión femenina en las letras y el arte hispanos», Peter Lang, część poświęcona Marii z Ágredy, s. 23–25, o czynnościach Inkwizycji w latach 1635–1650. ↩
  25. Klasztor koncepcjonistek w Ágredzie, «Primer contratiempo», chronologia postępowania i decyzji z 1681 r. ↩
  26. Klasztor koncepcjonistek w Ágredzie, «Second difficulty», kronika oceny księgi na Sorbonie i w Rzymie. ↩
  27. Giuseppe Pignatelli, «Ferrari, Andrea», Dizionario Biografico degli Italiani, t. 46, 1996, ustępy o wizytacjach apostolskich i prasie mediolańskiej. ↩1 ↩2
  28. Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych, «Andrea Carlo Ferrari», biogram i homilia Jana Pawła II z 10 maja 1987 r. ↩1 ↩2
  29. Dolindo Ruotolo, «Lettere ai sacerdoti», wydanie z chronologią biograficzną, ustępy o ograniczeniach i decyzji z lipca 1937 r. ↩
  30. Redakcja Editrice Shalom, chronologia życia Dolinda Ruotola, fragment wydawniczy z datami 1908, 1921 i 1937. ↩
  31. Święte Oficjum, «Decretum» z 20 listopada 1940 r. oraz «Communicatum» z 6 grudnia 1940 r., Acta Apostolicae Sedis 32 (1940), s. 553–554. ↩
  32. Klemens Stock SJ, «I cento anni della Pontificia Commissione Biblica», 30 października 2002 r., część o pracach przed encykliką Divino afflante Spiritu. ↩
  33. Joanna Bątkiewicz-Brożek, «Czy ojciec Dolindo zostanie świętym?», Opoka, 2021, relacja wicepostulatorki o przygotowaniach i postępowaniu informacyjnym. ↩
  34. «Don Dolindo, a Jasna Góra si prega per la beatificazione», La Nuova Bussola Quotidiana, 17 listopada 2021 r., o dekrecie metropolity i oczekiwaniu na nihil obstat. ↩
  35. Święte Oficjum, «Notificatio» o nabożeństwie do Miłosierdzia Bożego w formach proponowanych przez Faustynę Kowalską, Acta Apostolicae Sedis 51 (1959), s. 271. ↩
  36. Henryk Ciereszko, «Droga świętości Ks. Michała Sopoćki», cz. XV, o notyfikacji, osobnym upomnieniu i dalszej pracy teologicznej. ↩1 ↩2
  37. Benedykt XVI, list apostolski «Venerabili Dei Servo Michaëli Sopoćko Beatorum honores decernuntur», Acta Apostolicae Sedis 101 (2009), s. 768–770. ↩1 ↩2
  38. Kongregacja Nauki Wiary, «Informacja o czci Miłosierdzia Bożego w formie zaproponowanej przez siostrę Faustynę Kowalską», 15 kwietnia 1978 r. ↩
  39. Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych, dekret o heroiczności cnót Michała Sopoćki, Acta Apostolicae Sedis 97 (2005), s. 436–438. ↩
  40. Istituto della Enciclopedia Italiana, Mazzolari, Primo, Dizionario Biografico degli Italiani, t. 72, 2008, ustępy o latach 1951–1959. ↩1 ↩2
  41. Franciszek, przemówienie przy grobie Prima Mazzolariego, Bozzolo, 20 czerwca 2017 r., Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej. ↩1 ↩2
  42. Avvenire, Don Primo Mazzolari, inizia il processo diocesano di beatificazione, 15 września 2017 r., z komunikatem o dekrecie biskupa Cremony. ↩
  43. Diecezja Cremony, In Cattedrale il ricordo di don Giussani, 3 marca 2026 r., wzmianka o Mazzolarim i jego procesie. ↩
  44. Święte Oficjum, dekret Proscriptio librorum, 31 sierpnia 1938 roku, decyzja z 13 lipca, zatwierdzenie przez Piusa XI 14 lipca, tekst urzędowy Acta Apostolicae Sedis 30 (1938), s. 318, przedruk w Wiadomościach Diecezjalnych Kurii w Katowicach 13 (11), poz. 197 ↩
  45. Kongregacja Nauki Wiary, „Informacja w sprawie Indeksu”, 14 czerwca 1966 roku, oficjalne tłumaczenie polskie ↩
  46. Archidiecezja Trani-Barletta-Bisceglie, „Messaggio dell’Arcivescovo per la presentazione della prima biografia documentata sulla Serva di Dio Luisa Piccarreta”, 28 sierpnia 2014 roku, Bollettino diocesano 2/2014, s. 313–314 ↩1 ↩2
  47. Associazione Luisa Piccarreta – P.F.D.V., przedstawienie historii sprawy w portalu archidiecezji Trani-Barletta-Bisceglie, część o otwarciu dochodzenia 20 listopada 1994 roku ↩
  48. Paolo Rizzi, postulator sprawy, komunikat o wznowieniu i wydaniu krytycznym, datowany 10 sierpnia 2024 roku ↩
  49. Leonardo D’Ascenzo, arcybiskup Trani-Barletta-Bisceglie, homilia w 161. rocznicę urodzenia i chrztu Luizy Piccarrety, Corato, 23 kwietnia 2026 roku ↩
  50. Norbert Jung, «Sine delectu? Die Aufhebungsbulle Urbans VIII. gegen das Institut Mary Wards», Münchener Theologische Zeitschrift 60 (2009), s. 168–177. ↩1 ↩2
  51. Congregatio Jesu, «Mary Ward», biogram i przejście od kasaty do uznania założycielki. ↩1 ↩2 ↩3
  52. Congregatio Jesu, «The history of Mary Ward and our congregation», chronologia reguł z 1703 r. i dekretu z 1877 r. ↩
  53. Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej, «Promulgazione di decreti della Congregazione delle Cause dei Santi», 19 grudnia 2009 r., dekret dotyczący Marii Ward. ↩
  54. Congregatio Jesu, «Mary Ward Week 2026», informacja postulacji o stanie sprawy, 2026 r. ↩
  55. Trilce Laske, «Juan de Palafox y los jesuitas de Nueva España: causas de una enemistad (1641–1650)», Revista de Indias 84 (2024), DOI 10.3989/revindias.2024.1613, ustępy o 1647 i brewe z maja 1648 r. ↩1 ↩2
  56. Benedykt XVI, list apostolski «Venerabili Dei Servo Ioanni de Palafox y Mendoza caelitum Beatorum tribuitur dignitas», 5 czerwca 2011 r., Acta Apostolicae Sedis 105 (2013), s. 723–725. ↩1 ↩2
  57. Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych, «Maria Celeste Crostarosa», biogram i materiały beatyfikacji 18 czerwca 2016 r. ↩1 ↩2
  58. Redemptoryści, «Beatificazione di Maria Celeste Crostarosa», Foggia, 18 czerwca 2016 r., część biograficzna o Scali i Foggii. ↩1 ↩2
  59. Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych, «Decreti pubblicati nel 2013», wpis z 3 czerwca 2013 r. ↩
  60. Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych, «Edmund Ignatius Rice», biogram i homilia beatyfikacyjna z 6 października 1996 r. ↩1 ↩2
  61. «Rice, Edmund Ignatius», Dictionary of Irish Biography, Royal Irish Academy, 2009, DOI 10.3318/dib.007653.v1. ↩1 ↩2
  62. Pascale Cornuel, «Chronologie», materiały do biografii Anny Marii Javouhey, wpisy z lat 1839–1846. ↩1 ↩2
  63. Pascale Cornuel, «La paix d’Autun», wypisy z korespondencji i archiwum diecezjalnego, zwłaszcza listy Javouhey nr 650–654 ze stycznia 1846 r. ↩1 ↩2
  64. Siostry św. Józefa z Cluny, «Juin 2024 – Anne-Marie Javouhey», list do biskupa Beauvais z 2 października 1845 r. ↩
  65. Siostry św. Józefa z Cluny, «Anne-Marie Javouhey», biogram, data beatyfikacji 15 października 1950 r. ↩
  66. Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych, «Basile-Antoine Marie Moreau», biogram i homilia beatyfikacyjna, 15 września 2007 r. ↩1 ↩2
  67. Archives of the University of Notre Dame, «Notre Dame de Sainte-Croix», 2007, chronologia rezygnacji, sprzedaży i odzyskania kościoła macierzystego. ↩1 ↩2
  68. Bogumiła Czemko SCM, «Charyzmat bł. Honorata Koźmińskiego OFMCap», w: Tadeusz Skoczek i Jerzy Zając (red.), Populus Tuus – hereditas Tua. Lud Twój – dziedzictwem Twoim, Warszawa 2023, s. 52–55. ↩1 ↩2
  69. «Idea pracy ukrytej według bł. o. Honorata Koźmińskiego», Wspólnota Honoracka, nr 2 (2012), część o biskupach Królestwa Polskiego i zmianach z lat 1907–1908. ↩1 ↩2
  70. Jan Paweł II, przemówienie do polskich pielgrzymów przybyłych na beatyfikację o. Honorata Koźmińskiego, 16 października 1988 r. ↩1 ↩2
  71. Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych, dekret o heroiczności cnót Jana Nepomucena Zegríego y Moreno, 21 grudnia 2001 r., Acta Apostolicae Sedis 94 (2002), s. 539–542, zwłaszcza s. 540. ↩1 ↩2
  72. Stolica Apostolska, «Juan Nepomuceno Zegrí y Moreno (1831–1905)», biogram opublikowany przy beatyfikacji 9 listopada 2003 r. ↩1 ↩2
  73. Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych, «Juan Nepomuceno Zegrí y Moreno», biogram i homilia beatyfikacyjna z 9 listopada 2003 r. ↩
  74. Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych, «Marie-Thérèse de Soubiran», biogram, zwłaszcza «La croce della fondatrice» i data beatyfikacji 20 października 1946 r. ↩1 ↩2
  75. Pius XII, list apostolski «Venerabilis Dei Famula Maria Teresia de Soubiran, Societatis Mariae Auxiliatricis fundatrix, beata renuntiatur», 20 października 1946 r., Acta Apostolicae Sedis 39 (1947), s. 17 i nast. ↩1 ↩2
  76. Konferencja Episkopatu Francji, «Bienheureuse Marie-Thérèse de Soubiran», Nominis, relacja zgromadzenia siostry Wspomożycielki o zakończeniu konfliktu w 1890 r. ↩
  77. Stolica Apostolska, «Marie de la Passion (1839–1904)», biogram przygotowany na beatyfikację z 20 października 2002 r. ↩1 ↩2
  78. Franciszkanki Misjonarki Maryi, «Blessed Mary of the Passion», biogram zakonny, część «1883–1884» o odsunięciu i ponownym badaniu. ↩1 ↩2
  79. Jan Paweł II, list apostolski «Unus Deus», 20 października 2002 r. ↩
  80. Anton Kiebele, Antoni Kiełbasa, Andreas Münk i Peter van Meijl (red.), «The Salvatorians in History and Today 1881–1981», wyd. angielskie Alex McAllister, 2008, s. 123–125, sekcje o wizytacji, dekrecie pochwalnym i aprobacie instytutu. ↩1 ↩2
  81. Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych, «Francesco Maria della Croce Jordan», biogram i materiały beatyfikacji 15 maja 2021 r. ↩1 ↩2
  82. Wikariat Rzymu, komunikat o beatyfikacji Franciszka Marii od Krzyża Jordana, Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej, 13 maja 2021 r. ↩
  83. Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych, «Clelia Merloni», biogram, opis konsultacji teologicznych i chronologia sprawy beatyfikacyjnej. ↩1 ↩2
  84. Apostołki Najświętszego Serca Jezusowego, «Linea del tempo», kalendarium, wpisy z 13 września 1911 r., 2 czerwca 1916 r. i 7 marca 1928 r. ↩1 ↩2
  85. Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej, «Promulgazione di Decreti della Congregazione delle Cause dei Santi», biuletyn z 22 grudnia 2016 r. po audiencji 21 grudnia. ↩
  86. Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych, «Decreti pubblicati nel 2018», zgoda na promulgację dekretu o cudzie, 26 stycznia 2018 r. ↩
  87. Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych, Guillaume Joseph Chaminade, biogram i data beatyfikacji. ↩1 ↩2
  88. North American Center for Marianist Studies, Basic Handbook of Marianist Studies, rozdz. 9, Last Years of Father Chaminade, 2016, s. 131–137. ↩1 ↩2 ↩3
  89. North American Center for Marianist Studies, Marianist Library Classification, pozycja Georges-Joseph Caillet, drugi przełożony generalny. ↩
  90. Jan Paweł II, homilia beatyfikacyjna z 3 września 2000 r., zwłaszcza pkt 6. ↩
  91. Adriano Prosperi, „Brocadelli (Broccadelli), Lucia”, Dizionario Biografico degli Italiani, t. 14, 1972, część o Ferrarze i klasztorze św. Katarzyny ↩
  92. Istituto della Enciclopedia Italiana, „Lucìa da Narni, beata”, Enciclopedia on line, nota o kulcie z 1710 roku i decyzji Benedykta XIII ↩
  93. Aggiunta al libro della vita della beata Lucia di Narni, Rzym, Girolamo Mainardi, 1740, s. 5–6, 108–110, 183–184, przedruki decyzji z lat 1710, 1729 i 1740 ↩
  94. Paolo Fontana, „Mattei, Caterina”, Dizionario Biografico degli Italiani, t. 72, 2008 ↩1 ↩2
  95. Elisabetta Lurgo, „La ‘Vitta e legenda admirabile’ di Caterina da Racconigi, di Gabriele da Savigliano OP e Domenico da Bra OP (1525ca)”, Archivum Fratrum Praedicatorum 78, 2008, s. 149–307, zwłaszcza s. 150–151, przypisy 4 i 6 ↩1 ↩2
  96. Benedetto Lenzetti, „Caterina da Racconigi, beata”, Enciclopedia Cattolica, t. III, 1949, potwierdzenie daty i rodzaju aktu Piusa VII ↩
  97. Elisabetta Selmi, „Martinengo, Maria Maddalena, beata”, Dizionario Biografico degli Italiani, t. 71, 2008, opis wydarzeń z 1729 roku i przypisy do akt procesu w archiwum biskupim w Brescii ↩1 ↩2
  98. Diecezja Brescii, „Beata Maria Maddalena Martinengo, vergine”, diecezjalne wspomnienie liturgiczne 27 lipca ↩
  99. Konferencja Włoskich Kapucynów, Messe proprie dell’Ordine dei Frati Minori Cappuccini, własny formularz liturgiczny na 27 lipca, nota o beatyfikacji przez Leona XIII ↩
  100. Cassandra Painter, The Life and Afterlife of Anna Katharina Emmerick: Reimagining Catholicism in Modern Germany, rozprawa doktorska, Vanderbilt University, 2018, chronologia s. x–xiii oraz rozdz. 2 i 5 ↩1 ↩2
  101. Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych, „Anna Katharina Emmerick”, biogram i homilia Jana Pawła II z 3 października 2004 roku ↩
  102. Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych, dekret o heroiczności cnót Anny Katarzyny Emmerick, Acta Apostolicae Sedis 94, 2002, s. 51 i nast. ↩
  103. Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych, „Alfonsa Maria Eppinger”, biogram i homilia beatyfikacyjna kard. Giovanniego Angela Becciu, Strasburg, 9 września 2018 roku ↩1 ↩2
  104. Claude Muller, „Eppinger Élisabeth (Mère Marie Alphonse)”, Nouveau dictionnaire de biographie alsacienne, 1986 ↩1 ↩2
  105. Léon Cristiani, L’extatique de Niederbronn. Élisabeth Eppinger, ou mère Alphonse-Marie, fondatrice des Sœurs du Très-Saint-Sauveur, 1814–1867, Paris, Fayard, 1958, rozdz. 1, „Un rapport épiscopal” ↩
  106. Christiane Köppl, „Neumann, Therese (Resl) von Konnersreuth”, Neue Deutsche Biographie 19, 1999, s. 162–163 ↩1 ↩2
  107. Thomas Funk, „Sakrale Landschaft” Konnersreuth. Konkurrierende Raumproduktionen zwischen religiöser Praxis, kulturellem Erbe und touristischer Inwertsetzung, rozprawa doktorska, Humboldt-Universität zu Berlin, obrona 2023, rozdz. 3.1.1 i 4.2.4 ↩1 ↩2
  108. Diecezja Ratyzbony, „Resl von Konnersreuth vor 125 Jahren geboren”, 8 kwietnia 2023 roku, wypowiedź kierownika diecezjalnych spraw beatyfikacyjnych Georga Schwagera ↩
  109. Diecezja Ratyzbony, „22. Großer Gebetstag um die Seligsprechung der Resl von Konnersreuth”, 24 września 2026 roku ↩
  110. Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej, „Alexandrina Maria da Costa (1904–1955)”, biogram przygotowany do beatyfikacji z 25 kwietnia 2004 roku, część o dochodzeniu kurii w Bradze ↩
  111. Tiago Pires Marques, „De corpo e alma na margem: catolicismo, santidade e medicina no Norte de Portugal (c. 1900–c. 1950)”, Topoi 13 (25), 2012, s. 147–167, zwłaszcza s. 162–165 oraz przypisy 59–61 ↩1 ↩2
  112. Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych, „Alexandrina Maria da Costa”, biogram i homilia Jana Pawła II, 25 kwietnia 2004 roku, pkt 7 ↩
  113. Archidiecezja Bragi, „Alexandrina é a «luminária» no novo Santuário Eucarístico de Balasar”, 11 października 2026 roku, relacja z przeniesienia relikwii błogosławionej ↩
  114. Julián de Cos, La Verapaz. La espiritualidad de fray Bartolomé de las Casas a partir de las fuentes documentales, Walencja 2025, s. 27–50, 257–268, z tekstem instrukcji i relacjami o sprzeciwie ↩1 ↩2
  115. Bartolomé de las Casas, Aquí se contienen unos avisos y reglas para los confesores…, Sewilla, Sebastián Trujillo, 1552, rekord i wydanie cyfrowe w Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes ↩
  116. Dominikanie, Prowincja Hispania, „Se reactiva la causa de canonización del dominico Bartolomé de las Casas”, 23 października 2019 roku ↩
  117. Dominikanie, Prowincja Hispania, „Biografía de Fray Bartolomé de las Casas”, nota o statusie sługi Bożego i sporze o rok urodzenia ↩
  118. Jan Paweł II, list apostolski Amemus Dominum, 24 kwietnia 1988 roku, część poświęcona Franciszkowi Palau y Quer i formuła beatyfikacji ↩1 ↩2
  119. Diecezja Ibizy, „Memoria del Beato Francisco Palau i Quer”, 7 listopada 2020 roku, o Szkole Cnoty i zesłaniu w latach 1854–1860 ↩
  120. Franciszek Palau y Quer, Cartas, list nr 139 do biskupa Pantaleóna Montserrata, Barcelona, 1 marca 1870 roku, s. 1260–1262, edycja pism karmelitanek misjonarek terezjanek ↩
  121. Alfred Ancel, „Le Père Chevrier dans ses rapports avec l’Évêque et avec le Pape”, 9 stycznia 1976 roku, w: Alfred Ancel (1898–1984), pisma zebrane przez Roberta Daviauda, 2013, s. 63–69, z odsyłaczami do dokumentacji Claude’a Chambosta ↩1 ↩2
  122. Archives du département du Rhône et de la métropole de Lyon, Répertoire numérique détaillé du fonds Prado de Saint-Romain, 256 J, wprowadzenie historyczne ↩
  123. Prêtres du Prado, „Quelques témoignages”, biogram i świadectwo Nicolasa Delorme’a, jednego z pierwszych czterech wyświęconych księży ↩
  124. Jan Paweł II, homilia podczas beatyfikacji Antoniego Chevriera, Lyon, 4 października 1986 roku ↩
  125. Archidiecezja Chicago, Father Augustus Tolton, biogram z cytatami z listów do prefekta Propaganda Fide z 1889 roku, część o Quincy i decyzji biskupa Ryana ↩1 ↩2
  126. Konferencja Biskupów Katolickich Stanów Zjednoczonych, „Venerable Father Augustus Tolton”, biogram o barierach rasowych i przeprowadzce do Chicago ↩1 ↩2
  127. Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej, Promulgation of Decrees of the Congregation for the Causes of Saints, 12 czerwca 2019 roku, dekret o heroiczności cnót Augustusa Toltona ↩
  128. Zbigniew S. Siemaszko, „Biskup wileński (1918–1925) Matulewicz na tle ówczesnych stosunków polsko-litewsko-białoruskich”, Zeszyty Historyczne 84, 1988, s. 3 i nast., zwłaszcza s. 21–24 z listem Matulewicza i pismem Gasparriego ↩1 ↩2
  129. Jan Józef Janicki, „Błogosławiony arcybiskup Jerzy Matulaitis-Matulewicz (1871–1927)”, Folia Historica Cracoviensia 19, 2013, s. 217–243, zwłaszcza s. 237–242 ↩1 ↩2
  130. Jan Paweł II, homilia w sześćsetlecie chrztu Litwy i podczas beatyfikacji Jerzego Matulaitisa-Matulewicza, 28 czerwca 1987 roku ↩
  131. Ádám Somorjai, „Mindszenty József és az esztergomi érseki szék üressé nyilvánításának dátuma”, Magyar Sion, nowa seria 1 (43), nr 1, 2007, s. 99–109 ↩1 ↩2
  132. Cardinal Mindszenty Foundation, „Mindszenty Bio”, życiorys i chronologia sporu z Pawłem VI ↩1 ↩2
  133. Paweł VI, list do kard. Józsefa Mindszentyego, datowany w tekście 30 stycznia 1974 roku, ogłoszony 5 lutego 1974 roku ↩
  134. Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej, Promulgazione di Decreti della Congregazione delle Cause dei Santi, 13 lutego 2019 roku, audiencja z 12 lutego ↩
  135. Congressional Record, Izba Reprezentantów USA, 6 grudnia 1967 roku, s. 35196, przedruk współczesnego portretu kard. Francisa Spellmana, fragment o sporze o pieniądze na misje ↩
  136. Matthew McDonald, „When Fulton Sheen Was Out of Season”, National Catholic Register, 12 lutego 2026 roku, omówienie ustaleń Thomasa C. Reevesa i autobiografii Sheena ↩
  137. Time, „Religion: Calvary in Rochester”, 24 października 1969 roku, relacja o nominacji i rezygnacji Sheena ↩
  138. Deborah Castellano Lubov i Robin Gomes, „Venerable Fulton Sheen to be beatified in St. Louis on 24 September”, Vatican News, 2026, o dekretach z 2012 i 2019 roku oraz delegowaniu kard. Taglego ↩
  139. Diecezja Peorii, komunikat o odroczeniu beatyfikacji, 3 grudnia 2019 roku, przedruk w Catholic News World ↩
  140. Jessica Bastian, „A Historic Celebration of Blessed Fulton Sheen”, Archbishop Fulton J. Sheen Foundation, 22 października 2026 roku, sprawozdanie z beatyfikacji ↩
  141. Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej, Promulgazione di Decreti della Congregazione delle Cause dei Santi, 6 lipca 2019 roku, o uznaniu cudu przypisywanego wstawiennictwu Fultona Sheena ↩
  142. Dorothy Day, „On Pilgrimage”, The Catholic Worker, kwiecień 1949 roku, s. 1–2, DDLW nr 493, relacja autorki o strajku ↩
  143. Catholic Worker Movement, Catholic Worker Timeline, pozycje dotyczące roku 1933 oraz lat 1949 i 1951 ↩1 ↩2
  144. Dorothy Day Guild, In Our Time, jesień 2019 roku, s. 4–5, omówienie listu do Edwarda Gaffneya opublikowanego w All the Way to Heaven: The Selected Letters of Dorothy Day, red. Robert Ellsberg, s. 190–193 ↩
  145. The Dorothy Day Guild, „Cause for Canonization”, chronologia sprawy z lat 2000–2023, materiał podmiotu promującego sprawę przy archidiecezji Nowego Jorku ↩
  146. Franciszek, przemówienie na wspólnym posiedzeniu izb Kongresu USA, 24 września 2015 roku, fragment o Dorothy Day ↩
  147. Institute for Advanced Jesuit Studies, Boston College, „General Congregations 33”, dokumenty z 1983 roku i wprowadzenie historyczne o rezygnacji Arrupego, roli Dezzy i wyborze Kolvenbacha ↩1 ↩2
  148. Wikariat Rzymu, komunikat o zamknięciu etapu diecezjalnego sprawy Pedra Arrupego, 30 października 2024 roku, Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej ↩1 ↩2
  149. United Press International, „Pope names his own man to run Jesuits”, 23 października 1981 roku, o liście nominacyjnym i wcześniejszej funkcji Vincenta O’Keefe’a ↩
  150. Kuria generalna jezuitów, „One step closer to beatification of Fr Pedro Arrupe SJ”, 19 listopada 2024 roku, relacja z zamknięcia dochodzenia ↩
  151. Eric Clayton, „Seeking the Intercession of Pedro Arrupe”, Jezuici, Prowincja Centralna i Południowa USA, 11 sierpnia 2026 roku, informacja o stanie sprawy ↩
  152. Arquivo Nacional, Memórias Reveladas, „CNBB: do apoio à denúncia”, informacja o stanowiskach episkopatu podczas dyktatury i wystąpieniu Héldera Câmary z maja 1970 roku ↩
  153. David Tombs, Latin American Liberation Theology, Brill, 2002, rozdz. 11, s. 251–252, o zamknięciu instytutu ITER i seminarium SERENE II ↩
  154. Archidiecezja Olindy i Recife, „Processos de Canonização”, notatka biograficzna oraz data otwarcia dochodzenia w sprawie Câmary ↩1 ↩2
  155. Instituto Dom Helder Camara, „Tem início a fase romana da causa da beatificação e canonização de Dom Helder Camara”, 6 września 2019 roku ↩
  156. Situação das causas de beatificação e canonização no Brasil, zestawienie udostępnione w serwisie archidiecezjalnego tygodnika O São Paulo, wpis nr 3177, o nihil obstat, uznaniu ważności i mianowaniu relatora ↩
  157. Robert Derewenda, „Działalność wydawnicza ks. Franciszka Blachnickiego w latach 1965–1981”, Pamięć i Sprawiedliwość 1 (37), 2021, zwłaszcza s. 400–401, DOI 10.48261/pis213718 ↩1 ↩2
  158. Robert Derewenda, „Bezpieka wobec ruchu oazowego (1977–1981)”, Biuletyn IPN 4 (75), 2007, zwłaszcza s. 98–99 ↩
  159. Jan Paweł II, rozważanie przed modlitwą Anioł Pański, Kraków, 8 czerwca 1997 roku, wspomnienie spotkań z Franciszkiem Blachnickim i zawierzenia ruchu w 1973 roku ↩
  160. Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej, Promulgazione di Decreti della Congregazione delle Cause dei Santi, 1 października 2015 roku, audiencja z 30 września 2015 roku ↩
  161. Konferencja Episkopatu Polski, „Komunikat ws. informacji o zabójstwie czcigodnego Sługi Bożego ks. Franciszka Blachnickiego”, marzec 2023 roku, informacja o procesie prowadzonym od 1995 roku ↩
  162. Prokuratura Krajowa, „Zabójstwo przyczyną śmierci księdza Franciszka Blachnickiego – ustalenia śledztwa”, 14 marca 2023 roku ↩
  163. Diecezja Trewiru, Seligsprechungsverfahren für Pater Kentenich ausgesetzt, komunikat z 3 maja 2022 r. ↩
  164. Katholische Nachrichten-Agentur, „Missbrauchsvorwürfe: Schönstatt-Bewegung hat ‘keine Angst vor Wahrheit’”, Kirche+Leben, 16 października 2026 roku ↩
  165. P. Rizzi, postulator sprawy Luisy Piccarrety, komunikat o wznowieniu sprawy, 10 sierpnia 2024 r. ↩
  166. Kongregacja Nauki Wiary, notyfikacja o zniesieniu Indeksu ksiąg zakazanych, 14 czerwca 1966 r., AAS 58 (1966), s. 445. ↩
  167. Diecezja Cremony, Mazzolari e san Francesco d’Assisi, 11 grudnia 2025 r., status sprawy i wskazanie postulatorów. ↩
  168. Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej, komunikat o rozciągnięciu kultu Bartłomieja z Bragi na cały Kościół, 6 lipca 2019 roku ↩
  169. Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej, zawiadomienie o dokonanej kanonizacji Karola de Foucauld, 15 maja 2022 roku ↩
  170. Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych, Giovanni Battista Scalabrini, nota o kanonizacji, 9 października 2022 roku ↩
  171. Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych, Maria Antonia de San José (Antonia de Paz y Figueroa), nota o kanonizacji, 11 lutego 2024 roku ↩
  172. Wojciech Kucharski, „Diplomatic Relations between Poland and the Holy See and the Vatican’s Ostpolitik from the Perspective of Cardinal Stefan Wyszyński, Primate of Poland 1948–1981”, Church History 92, 2023, s. 886–910, publikacja online 19 marca 2024 roku ↩
  173. Milena Kindziuk, „Współpraca ks. Jerzego Popiełuszki z opozycją w oczach prymasa Józefa Glempa”, w: Księża dla władzy groźni, t. 1, s. 81–92, zwłaszcza s. 88–91 ↩
  174. Konferencja Episkopatu Polski, „Przewodniczący Episkopatu: bł. ks. Bukowiński, misjonarz – bohater”, 2016, list o posłudze pośród zesłańców i więźniów ↩
  175. Archidiecezja Zagrzebia, „Blessed Aloysius (Alojzije) Stepinac”, biogram o procesie jugosłowiańskim ↩
  176. Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej, komunikat o mandacie komisji badawczej, 13 lipca 2016 roku ↩
  177. Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej, wspólny komunikat końcowy komisji badawczej, 13 lipca 2017 roku ↩